Do kiedy wolno nawozić jesienią? Terminy z programu azotanowego dla pól, sadów i łąk

Jesienne terminy stosowania nawozów wyznacza „Program działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych”, przyjęty rozporządzeniem Rady Ministrów z 31 stycznia 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 244). Program obowiązuje w całym kraju i według stanu na 17 października 2026 r. nie był zmieniany. Najbliższe terminy graniczne dla gruntów ornych przypadają we wtorek 20 października i w niedzielę 25 października.

Grunty orne

Nawozy azotowe mineralne oraz nawozy naturalne płynne (gnojowica, gnojówka) stosuje się na gruntach ornych od 1 marca do 20 października. Nawozy naturalne stałe, czyli przede wszystkim obornik, można stosować dłużej – do 31 października.

Program wyróżnia dwie grupy gmin z innym terminem dla nawozów azotowych mineralnych i płynnych naturalnych. W gminach z załącznika nr 2 do programu okres ten kończy się 15 października, czyli już minął. W gminach z załącznika nr 3 termin upływa 25 października. Załącznik nr 2 obejmuje 171 gmin, a załącznik nr 3 – 1987 gmin, czyli większość gmin w kraju. Termin 20 października dotyczy więc gmin spoza obu wykazów. Gminę z innym terminem łatwo sprawdzić na stronach województw, gdzie zebraliśmy lokalne terminy nawożenia azotem.

Sady, uprawy wieloletnie i łąki

Dla upraw trwałych (m.in. sadów), upraw wieloletnich i trwałych użytków zielonych terminy są dłuższe. Nawozy azotowe mineralne i nawozy naturalne płynne stosuje się tu od 1 marca do 31 października, a nawozy naturalne stałe – do 30 listopada. Uprawy wieloletnie to w rozumieniu programu uprawy prowadzone przez 2–4 lata, np. trawy, koniczyny z trawami, lucerna czy truskawki. W 2026 r. 31 października wypada w sobotę, ale termin z programu nie przesuwa się na dzień roboczy.

Kiedy terminy nie obowiązują

Program przewiduje trzy wyjątki. Pierwszy dotyczy zakładania upraw jesienią po późno zbieranych przedplonach, buraku cukrowym, kukurydzy lub późnych warzywach. W takim przypadku można zastosować nawóz po terminie, ale dawka azotu w wieloskładnikowych nawozach mineralnych nie może przekroczyć 30 kg N/ha. Rolnik musi przy tym szczegółowo udokumentować termin zbioru, datę nawożenia, rodzaj i dawkę nawozu oraz termin siewu.

Drugi wyjątek obejmuje gospodarstwa, które nie mogły zebrać plonu albo nawieźć pola z powodu niekorzystnej pogody, zwłaszcza nadmiernie uwilgotnionej gleby. Dla nich termin graniczny na gruntach ornych to 30 listopada. Trzeci wyjątek to uprawy pod osłonami i uprawy kontenerowe, których terminy w ogóle nie dotyczą. Na glebach odłogowanych nawozów się nie stosuje; dopuszczalne jest jedynie nawożenie jesienią przed planowanym zakończeniem odłogowania.

Woda, stoki i zamarznięta gleba

Niezależnie od kalendarza obowiązują odległości od wód. Nawozów innych niż gnojowica nie stosuje się bliżej niż 5 m od brzegu cieków, rowów szerszych niż 5 m, kanałów oraz jezior i zbiorników do 50 ha, a gnojowicy – bliżej niż 10 m. Od jezior i zbiorników powyżej 50 ha, ujęć wody bez strefy ochronnej i pasa nadbrzeżnego odległość wynosi 20 m dla wszystkich nawozów. Na stokach nachylonych w stronę wód odległości zwiększa się o 5 m. Zasady nawożenia gleb zamarzniętych, zalanych, nasyconych wodą lub przykrytych śniegiem określa ustawa o nawozach i nawożeniu, do której odsyła program.

Wiosną nawożenie znów zacznie się 1 marca, a w lutym będzie możliwe tylko w powiatach, w których temperatura przejdzie przez próg ustalany przez IMGW-PIB. Szczegóły opisaliśmy w poradniku nawożenie rzepaku a program azotanowy. O przechowywaniu obornika i gnojowicy w okresie zakazu będzie mowa na bezpłatnym szkoleniu online 23 października. Pozostałe jesienne daty zebraliśmy w zestawieniu terminy dla rolników w październiku i listopadzie.

Tekst ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną.

Fot. Adrian Plaxton / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0