Nawożenie azotem zgodnie z programem azotanowym – terminy, dawki, plan nawożenia

Stan na 19.10.2026. Zasady według „Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych” (rozporządzenie Rady Ministrów, Dz.U. 2023 poz. 244), który obowiązuje w całym kraju, oraz ustawy o nawozach i nawożeniu. To materiał informacyjny – wiążące są przepisy.

Program azotanowy – kogo dotyczy

Program azotanowy obowiązuje każde gospodarstwo w Polsce, bez względu na wielkość. Określa, kiedy i w jakich dawkach wolno stosować nawozy azotowe, jak daleko od wód, jak przechowywać obornik i gnojowicę oraz jakie dokumenty trzeba prowadzić.

Terminy stosowania nawozów azotowych

Dla gruntów ornych program wyróżnia dwie grupy gmin z innym terminem jesiennym dla nawozów mineralnych i płynnych naturalnych: w 171 gminach z załącznika nr 2 jest to 15 października, a w 1987 gminach z załącznika nr 3 – 25 października. Termin 20 października dotyczy gmin spoza obu wykazów. Swoją gminę sprawdzisz na stronach województw.

Terminy nie przesuwają się na dzień roboczy, gdy wypadają w weekend. Wyjątki dotyczą m.in. siewu po późno schodzących przedplonach (do 30 kg N/ha w nawozie wieloskładnikowym, z dokumentacją zabiegu) i sytuacji, gdy pogoda uniemożliwiła zbiór lub nawożenie – wtedy na gruntach ornych termin graniczny to 30 listopada. Szczegóły w tekście do kiedy wolno nawozić jesienią.

Gdzie nawozić nie wolno

Nawozów nie stosuje się na glebach zamarzniętych, zalanych wodą, nasyconych wodą lub przykrytych śniegiem (art. 20 ustawy o nawozach i nawożeniu, do którego odsyła program). Obowiązują też odległości od wód: nawozów innych niż gnojowica nie stosuje się bliżej niż 5 m od brzegu cieków, rowów szerszych niż 5 m, kanałów oraz jezior i zbiorników do 50 ha, a gnojowicy – bliżej niż 10 m.

Na terenach o dużym nachyleniu pojedyncza dawka nawozu azotowego mineralnego nie może przekraczać 100 kg N/ha, a nawóz naturalny na gruntach ornych trzeba przyorać lub wymieszać z glebą w ciągu 4 godzin od zastosowania, nie później niż następnego dnia.

Ile azotu wolno dać pod uprawę

Gospodarstwo, które nie musi mieć planu nawożenia, stosuje nawozy tak, żeby nie przekroczyć maksymalnych ilości azotu działającego ze wszystkich źródeł z tabeli 14 programu. Od tej wartości odejmuje się azot działający z obornika, gnojowicy i innych nawozów naturalnych. Przykładowe limity dla upraw w plonie głównym:

Limity zakładają uregulowany odczyn gleby, zbilansowane nawożenie azotem, fosforem i potasem oraz integrowaną ochronę roślin. Przy plonach wyższych niż przeciętne rolnik może sporządzić plan nawożenia na podstawie rzeczywistego pobrania azotu, ale wtedy plan musi objąć wszystkie uprawy w gospodarstwie. Nawożenie rzepaku omawiamy osobno w poradniku nawożenie rzepaku.

Plan nawożenia azotem – kto musi go mieć

Plan nawożenia azotem albo obliczenia maksymalnych dawek azotu muszą mieć gospodarstwa o powierzchni co najmniej 10 ha użytków rolnych lub utrzymujące co najmniej 10 DJP (stan średnioroczny). Muszą też prowadzić ewidencję zabiegów nawożenia azotem: datę, uprawę i powierzchnię, rodzaj nawozu i dawkę.

Plan jest obowiązkowy także przy uprawach intensywnych z załącznika nr 7. Należą do nich m.in. pszenica nawożona powyżej 120 kg N/ha, pszenżyto i żyto mieszańcowe powyżej 100 kg N/ha, kukurydza powyżej 160 kg N/ha, rzepak oraz burak cukrowy powyżej 150 kg N/ha i ziemniak późny powyżej 120 kg N/ha, a także większość warzyw polowych, np. kapusta, marchew, cebula i ogórek.

Dokumenty dotyczące nawożenia przechowuje się przez 3 lata. Obsadę zwierząt w DJP policzysz w kalkulatorze DJP.

Obornik, gnojowica i limit 170 kg N

Roczna dawka nawozów naturalnych nie może zawierać więcej niż 170 kg azotu na hektar użytków rolnych. Ilość azotu w oborniku i gnojowicy wytworzonych w gospodarstwie liczy się na podstawie średniorocznej obsady zwierząt i wskaźników z załącznika nr 6 programu albo z badania składu nawozu w stacji chemiczno-rolniczej. Dopuszczalna dawka nawozu to 170 kg N/ha podzielone przez zawartość azotu w tonie lub metrze sześciennym nawozu.

Miejsca do przechowywania muszą pomieścić obornik z co najmniej 5 miesięcy (płyta z nieprzepuszczalnym podłożem) oraz gnojowicę i gnojówkę z co najmniej 6 miesięcy (szczelne, przykryte zbiorniki). Przy sprzedaży lub przekazaniu nawozu naturalnego zawiera się umowę zgodnie z ustawą o nawozach i nawożeniu i przechowuje ją przez co najmniej 3 lata od jej wygaśnięcia.

Jak policzyć dawkę nawozu

Dawkę liczy się od potrzeb rośliny i zasobności gleby, a nie „z worka”. Program podaje wskaźniki pobrania azotu na tonę plonu – dla pszenicy ozimej i jarej to 27 kg N na tonę ziarna. Od potrzeb odejmuje się azot z gleby i z nawozów naturalnych, a resztę uzupełnia nawozem mineralnym.

Kiedy wiesz, ile czystego składnika potrzebujesz, przeliczysz to na kilogramy konkretnego nawozu w kalkulatorze dawki nawozu. Ceny nawozów w Polsce i UE śledzimy w dziale ceny nawozów.

Najczęstsze pytania

Czytaj także

• Do kiedy wolno nawozić jesienią? Terminy z programu azotanowego dla pól, sadów i łąk
• Bezpłatne szkolenie online o przechowywaniu nawozów naturalnych 23 października
• Nawozy azotowe w UE o 26 proc. droższe niż przed rokiem
• Nawozy przed sezonem 2027: cła zawieszone do końca maja, CBAM bez zmian
• CBAM i nawozy: co to za opłata i dlaczego wpływa na ceny w Polsce