KRUS – składka, terminy i emerytura rolnicza. Poradnik 2026

Stan na 19.10.2026. Kwoty składek i świadczeń według komunikatów Prezesa KRUS oraz ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. 2025 poz. 1770). To materiał informacyjny – w sprawach indywidualnych rozstrzyga Kasa.

Kto podlega ubezpieczeniu w KRUS

Obowiązkowo w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego ubezpiecza się rolnik prowadzący gospodarstwo o powierzchni użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego (albo dział specjalny produkcji rolnej) oraz jego domownik, który stale pracuje w gospodarstwie. Warunek jest jeden, ale ważny: ani rolnik, ani domownik nie może podlegać innemu ubezpieczeniu społecznemu, na przykład z umowy o pracę.

Ubezpieczenie obejmuje dwie części: wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie oraz emerytalno-rentowe. Za każdą osobę ubezpieczoną w gospodarstwie płaci się osobną składkę.

Zgłoszenie do Kasy – 14 dni

Rolnik musi sam, bez wezwania, w ciągu 14 dni zgłosić do KRUS osoby, które w jego gospodarstwie podlegają ubezpieczeniu. W tym samym terminie informuje Kasę o zmianach mających wpływ na ubezpieczenie – na przykład o zakupie lub sprzedaży ziemi, podjęciu pracy na etacie czy założeniu firmy (art. 37 ustawy). Pomocnika rolnika przy zbiorach zgłasza się szybciej, w ciągu 7 dni od zawarcia umowy.

Ten sam 14-dniowy termin dotyczy osób pobierających świadczenia z KRUS: emeryt czy rencista sam zawiadamia Kasę o okolicznościach, które wpływają na wysokość lub prawo do świadczenia.

Ile wynosi składka KRUS w IV kwartale 2026 r.

Za cały kwartał rolnik płaci więc 768 zł od jednej osoby. Składkę emerytalno-rentową liczy się od emerytury podstawowej z ostatniego miesiąca poprzedniego kwartału – we wrześniu 2026 r. wynosiła ona 1780,64 zł. Rolnik na etacie, który zostaje objęty KRUS tylko w ograniczonym zakresie (jednorazowe odszkodowanie za wypadek przy pracy rolniczej), płaci 26 zł miesięcznie.

Szczegóły, historię stawek z poprzednich kwartałów i podstawy prawne zebraliśmy na stronie składka KRUS – stawki.

Gospodarstwa powyżej 50 ha przeliczeniowych

Właściciel większego gospodarstwa dopłaca za siebie dodatkową składkę emerytalno-rentową. Jej wysokość rośnie razem z powierzchnią:

Rolnik, który prowadzi też pozarolniczą działalność gospodarczą i został w KRUS, płaci dodatkową składkę emerytalno-rentową w podwójnej wysokości składki podstawowej.

Terminy płatności

Składki płaci się raz na kwartał, do ostatniego dnia pierwszego miesiąca kwartału:

• za I kwartał – do 31 stycznia,
• za II kwartał – do 30 kwietnia,
• za III kwartał – do 31 lipca,
• za IV kwartał – do 31 października.

Gdy termin wypada w dzień wolny od pracy, przesuwa się na najbliższy dzień roboczy. W 2026 r. 31 października to sobota, a 1 listopada – niedziela i święto, dlatego za IV kwartał trzeba zapłacić do 2 listopada 2026 r. (piszemy o tym w tekście składka KRUS za IV kwartał do 2 listopada). Składkę za pomocnika rolnika płaci się co miesiąc, do 15. dnia następnego miesiąca.

Praca poza gospodarstwem a KRUS

Dorabianie poza gospodarstwem nie zawsze oznacza przejście do ZUS. Wszystko zależy od rodzaju umowy.

• Umowa o pracę – zawsze przenosi do ZUS, bez względu na wymiar etatu i zarobki. Na wniosek można zostać w KRUS w ograniczonym zakresie wypadkowym.
• Umowa zlecenia – rolnik lub domownik zostaje w KRUS, jeżeli wcześniej był ubezpieczony w pełnym zakresie, a przychód z umowy nie przekracza miesięcznie minimalnego wynagrodzenia. W 2026 r. to 4806 zł brutto.
• Własna firma – można zostać w KRUS po co najmniej 3 latach nieprzerwanego ubezpieczenia rolniczego, jeśli nadal prowadzi się gospodarstwo, a należny podatek dochodowy z działalności za poprzedni rok nie przekroczy kwoty granicznej ogłaszanej przez ministra rolnictwa (za 2026 r. – 4713 zł). Oświadczenie o kontynuowaniu ubezpieczenia składa się w Kasie w ciągu 14 dni od rozpoczęcia działalności, a zaświadczenie lub oświadczenie o nieprzekroczeniu limitu – do 31 maja każdego roku.

Wszystkie warunki i tegoroczne limity omawiamy w poradniku praca poza gospodarstwem a KRUS.

Emerytura rolnicza – wiek, staż i kwoty

Emerytura rolnicza przysługuje kobiecie po ukończeniu 60 lat i mężczyźnie po ukończeniu 65 lat, jeśli podlegali ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w KRUS co najmniej 25 lat (art. 19 ustawy). Świadczenie składa się z części składkowej i uzupełniającej, a punktem odniesienia jest emerytura podstawowa.

Przykład podawany przez KRUS: przy 25 latach składek wskaźnik wymiaru wynosi 1,18, więc emerytura to 1780,64 zł × 1,18 = 2101,16 zł brutto. Więcej o tym, jak liczy się świadczenie, piszemy na stronie emerytura rolnicza 2026.

Dorabianie na emeryturze. Od 1 września 2026 r. KRUS zmniejsza świadczenie przy przychodzie powyżej 6463,20 zł miesięcznie, a zawiesza je powyżej 12 003,10 zł.

Wypadek przy pracy rolniczej i inne świadczenia

Wypadek przy pracy w gospodarstwie zgłasza się do KRUS bez zbędnej zwłoki, najpóźniej w ciągu 6 miesięcy od zdarzenia (art. 45 ustawy). Zgłoszenia może dokonać poszkodowany, rolnik, domownik albo inna osoba. Kasa ustala okoliczności wypadku i na tej podstawie przyznaje jednorazowe odszkodowanie.

Z ubezpieczenia w KRUS wypłaca się też m.in. zasiłek macierzyński (od 1 marca 2026 r. – 1000 zł miesięcznie) i zasiłek pogrzebowy (7000 zł).

Najczęstsze pytania

Czytaj także

• Składka KRUS za IV kwartał do 2 listopada. Rolnik płaci 256 zł miesięcznie
• Praca poza gospodarstwem a KRUS. Kiedy etat, zlecenie lub firma nie oznaczają przejścia do ZUS
• Terminy dla rolników na przełomie października i listopada 2026 r.
• Emerytura rolnicza 2026 – kwoty i zasady