Kalkulator programu azotanowego: limit 170 kg N/ha i pojemność płyt oraz zbiorników
Azot z nawozów naturalnych, wymagana powierzchnia użytków rolnych i pojemność miejsc do przechowywania obornika, gnojówki i gnojowicy według obowiązującego programu działań.
Wpisz stan średnioroczny zwierząt w grupach, które utrzymujesz, wybierz system utrzymania i podaj powierzchnię użytków rolnych. Wyniki liczą się od razu. Współczynniki pochodzą z rozporządzenia Rady Ministrów z 31 stycznia 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 244).
Jakie przepisy stosujemy
Kalkulator opiera się na „Programie działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu”. Program wprowadziło rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 244). Według Internetowego Systemu Aktów Prawnych akt ma status „obowiązujący” i nie był zmieniany (sprawdzono 24.10.2026). Program obowiązuje na terenie całego kraju, więc limit i wymogi dotyczące przechowywania dotyczą każdego gospodarstwa, które wytwarza lub stosuje nawozy naturalne.
Jak liczymy azot i limit 170 kg N/ha
Dla każdej grupy zwierząt mnożymy stan średnioroczny przez średnią roczną produkcję nawozu i zawartość azotu z tabeli 9 (załącznik nr 6). W systemie ściołowym sumujemy azot w oborniku i w gnojówce. Wynik dzielimy przez powierzchnię użytków rolnych i porównujemy z limitem 170 kg N/ha rocznie (pkt 1.5 programu). Gdy azotu jest więcej, kalkulator pokazuje minimalną powierzchnię UR (azot ÷ 170) i nadwyżkę, którą trzeba zbyć albo przetworzyć.
Wzory: N = Σ (sztuki × produkcja × zawartość N); N/ha = N ÷ UR; minimalna UR = N ÷ 170.
Jak liczymy pojemność płyty i zbiorników
Liczbę zwierząt przeliczamy na DJP współczynnikami z tabeli 3 (załącznik nr 1). Wymaganą pojemność liczymy wzorami z tabel 6 i 7 (załącznik nr 5). Dla zwierząt innych niż drób jest to płyta obornikowa 2,1 m³ na DJP, zbiornik na gnojówkę 1,4 m³ na DJP i zbiornik na gnojowicę 5,8 m³ na DJP. Dla drobiu jest to płyta 1,2 m³ na DJP i zbiornik na gnojówkę lub odciek 0,7 m³ na DJP. Dla krów o wydajności powyżej 6 i powyżej 8 tys. l mleka wartości są większe odpowiednio o 10% i 20%. Do zbiorników doliczamy odciek z niezadaszonych wybiegów: G = powierzchnia wybiegów × 0,15 m³. Współczynniki odliczenia A–F z tabeli 8 przyjmujemy dla gatunku, który ma najwięcej DJP, i tylko wtedy, gdy zaznaczysz odpowiednią opcję. Powierzchnię płyty w m² liczymy, dzieląc pojemność przez wysokość składowania, którą podajesz sam.
Wzory: X1 = 2,1 × A × D × DJP; X2 = 1,4 × B × F × DJP + G; X3 = 5,8 × C × E × F × DJP + G (drób: X1 = 1,2 × A × D × DJP; X2 = 0,7 × B × E × F × DJP + G).
Czego kalkulator nie uwzględnia
Nie liczymy obrotu stada ani sztuk przelotowych. Wpisz gotowy stan średnioroczny, wyliczony według załącznika nr 4. Nie uwzględniamy też zbycia nawozów, biogazowni (współczynnik H = 0,5), systemu otwartego, zwiększenia współczynników A, B i C dla pastwisk o średniej i niskiej produktywności ani własnych badań nawozu. W takich przypadkach skorzystaj z pomocy doradcy ośrodka doradztwa rolniczego.
Źródło: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 2023 r. w sprawie przyjęcia „Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu” (Dz.U. 2023 poz. 244), ISAP: pkt 1.4 i 1.5 programu, załączniki nr 1, 5 i 6 (tabele 3, 6–9). Wynik ma charakter pomocniczy i nie zastępuje planu nawożenia ani porady doradcy. Opracowanie: Redakcja Stodo, sprawdzono 24.10.2026.
Najczęstsze pytania
Ile azotu z nawozów naturalnych wolno stosować na hektar?
Roczna dawka nawozów naturalnych nie może zawierać więcej niż 170 kg azotu w czystym składniku na 1 ha użytków rolnych. Limit wynika z rozporządzenia Rady Ministrów z 31 stycznia 2023 r. w sprawie programu działań (Dz.U. 2023 poz. 244), pkt 1.5 programu.
Na ile miesięcy muszą wystarczyć płyta obornikowa i zbiornik na gnojowicę?
Zbiorniki na nawozy naturalne płynne (gnojowicę, gnojówkę) muszą pomieścić nawozy z co najmniej 6 miesięcy, a powierzchnia miejsc do przechowywania nawozów stałych (obornika) – z co najmniej 5 miesięcy. Współczynniki pojemności na 1 DJP z załącznika nr 5 do programu już to uwzględniają.
Skąd kalkulator bierze ilość azotu na zwierzę?
Z tabeli 9 w załączniku nr 6 do programu działań: średnia roczna produkcja nawozu (t lub m³ na sztukę) razy zawartość azotu (kg N/t lub kg N/m³), osobno dla głębokiej ściółki, systemu ściołowego (obornik i gnojówka) i bezściołowego (gnojowica lub pomiot).
Czy przy głębokiej ściółce potrzebna jest płyta obornikowa?
Program dopuszcza przechowywanie obornika w budynku inwentarskim o nieprzepuszczalnym podłożu, gdy zwierzęta są utrzymywane na głębokiej ściółce. Wtedy liczbę DJP do obliczenia pojemności można pomniejszyć o te zwierzęta. Jeśli obornik wywozisz na płytę, odznacz tę opcję.
Czy wynik kalkulatora zastępuje plan nawożenia lub obliczenia doradcy?
Nie. To szacunek na podstawie wartości tabelarycznych. Przepisy wymagają obliczeń na podstawie obrotu stada i stanów średniorocznych (załącznik nr 4). Gdy masz badanie nawozu ze stacji chemiczno-rolniczej, przepisy pozwalają użyć jego wyników zamiast wartości z tabeli.
