ASF, ptasia grypa i niebieski język – ogniska, strefy i obowiązki hodowcy
Na tej stronie zbieramy w jednym miejscu to, co hodowca świń, bydła, owiec i drobiu powinien wiedzieć o trzech chorobach, które dziś najbardziej wpływają na handel zwierzętami w Polsce: afrykańskim pomorze świń (ASF), wysoce zjadliwej grypie ptaków (HPAI) i chorobie niebieskiego języka (BT). Dla każdej podajemy aktualną liczbę ognisk, zasady stref i obowiązki w gospodarstwie oraz odsyłamy do szczegółowych tekstów i do mapy chorób zwierząt.
Stan na 17.10.2026. Źródła: Główny Inspektorat Weterynarii (wykazy ognisk i komunikaty), Komisja Europejska (akty w EUR-Lex). Tabela ognisk poniżej odświeża się automatycznie z wykazów GIW. To nie jest porada prawna – wiążące są przepisy i decyzje inspekcji weterynaryjnej.
Mapa ognisk i liczby z wykazów GIW
Poniższe zestawienie bierzemy wprost z wykazów ognisk publikowanych przez GIW. Pełną listę ognisk z datą, powiatem, gminą i liczbą zwierząt, a także mapę województw, znajdziesz na stronie mapa ognisk ASF, BT i grypy ptaków.
| Choroba | Ogniska 2026 | Ostatnie ognisko |
|---|---|---|
| Afrykański pomór świń (ASF) – ogniska u świń | 10 | 17.09.2026, woj. podlaskie, pow. sejneński |
| Choroba niebieskiego języka (BT) – ogniska | 8 | 2.03.2026, woj. warmińsko-mazurskie, pow. Olecko |
| Wysoce zjadliwa grypa ptaków (HPAI) | – | wykazy GIW (bez otwartych danych) |
Źródło: Główny Inspektorat Weterynarii, wykazy ognisk. Dane pobrane: 17.10.2026, 06:51.
ASF – sytuacja i strefy
Afrykański pomór świń to wirusowa choroba świń i dzików. Dla ludzi nie jest groźna, ale nie ma na nią szczepionki ani leczenia, a stwierdzenie choroby w gospodarstwie oznacza likwidację całego stada. Wirus długo przeżywa w środowisku, w mięsie i na sprzęcie, dlatego podstawą ochrony jest bioasekuracja. W Polsce ASF występuje od 2014 r.
Według GIW (stan na 12 października 2026 r.) w tym roku potwierdzono 10 ognisk ASF u świń i 1757 ognisk u dzików. Ogniska w stadach świń wystąpiły w województwach zachodniopomorskim, kujawsko-pomorskim, pomorskim, lubelskim i podlaskim – więcej w tekście ASF: 1757 ognisk u dzików i 10 w stadach świń.
Na mapie GIW obszary objęte ograniczeniami mają trzy kolory: obszar I (niebieski) to strefa buforowa, obszar II (różowy) – ASF stwierdzono u dzików, obszar III (czerwony) – ASF stwierdzono u świń. Zasięg stref wyznacza Komisja Europejska w rozporządzeniu wykonawczym (UE) 2023/594 z późniejszymi zmianami; obecnie według rozporządzenia wykonawczego (UE) 2026/2220 z 1 października 2026 r. Ograniczenia w przemieszczaniu świń, mięsa i produktów w Polsce określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2026 r. w sprawie środków zwalczania ASF. Granice stref zmieniają się kilka razy w roku, dlatego przed sprzedażą lub zakupem świń trzeba sprawdzić aktualną mapę GIW. Szczegóły: ASF – strefy ograniczeń i obowiązki hodowcy świń oraz hasło afrykański pomór świń w encyklopedii.
Ptasia grypa (HPAI) – sytuacja i ochrona drobiu
Wysoce zjadliwa grypa ptaków powoduje masowe zachorowania i bardzo wysoką śmiertelność drobiu. Stwierdzenie choroby oznacza likwidację stada, a dla sektora – restrykcje i czasową utratę rynków zbytu. Według komunikatów GIW w 2026 r. stwierdzono w Polsce co najmniej 117 ognisk HPAI u drobiu (stan na 8 maja). W komunikacie z 12 października Główny Lekarz Weterynarii podał, że Polska ma obecnie status kraju wolnego od HPAI, ale jesienne przeloty dzikiego ptactwa – zwłaszcza kaczek, gęsi i łabędzi – mocno zwiększają ryzyko zakażeń.
GIW przypomina obowiązki z przepisów: drobiu nie wolno poić wodą ze zbiorników dostępnych dla dzikich ptaków, ptaki trzeba utrzymywać tak, by ograniczyć kontakt z dzikim ptactwem, a paszę i ściółkę przechowywać w sposób zabezpieczony przed ptakami i gryzoniami. Przy wejściu do budynków obowiązuje mycie i odkażanie rąk oraz odzież i obuwie ochronne, a wjazdy i wejścia powinny mieć maty lub niecki dezynfekcyjne. Obowiązki dotyczą także małych, przydomowych stad. Więcej: GLW ostrzega przed grypą ptaków, kurnik na zimę w małym gospodarstwie i hasło grypa ptaków (HPAI).
Obszary ograniczeń wokół ognisk HPAI w państwach UE wymienia załącznik do decyzji wykonawczej Komisji (UE) 2023/2447; ostatnio zmieniła go decyzja (UE) 2026/2295 z 9 października 2026 r. – piszemy o tym w tekście Komisja zaktualizowała wykaz obszarów objętych środkami nadzwyczajnymi.
Rzekomy pomór drobiu (ND)
Rzekomy pomór drobiu to inna choroba niż grypa ptaków, ale również zwalczana z urzędu. GIW poinformował 13 października o ognisku ND w zakładzie utrzymującym kury nioski w powiecie szamotulskim w Wielkopolsce (choroba stwierdzona 9 października) – było to trzecie ognisko ND w drobiu, o którym GIW informował od połowy września. Skutki odczuwa też eksport: Arabia Saudyjska wprowadziła 8 października tymczasowy zakaz importu drobiu i jaj z województwa małopolskiego. Teksty: ognisko ND w powiecie szamotulskim i zakaz importu z Małopolski.
Niebieski język (BT) – zmiany od 1 listopada 2026 r.
Chorobę niebieskiego języka przenoszą kuczmany, dlatego najwięcej zakażeń notuje się w ciepłych miesiącach. Według wykazu GIW w 2026 r. potwierdzono w Polsce 8 ognisk BT, wszystkie u bydła; pierwsze 14 stycznia w województwie zachodniopomorskim, ostatnie 2 marca. Ogniska wystąpiły w województwach dolnośląskim, opolskim, pomorskim, warmińsko-mazurskim, wielkopolskim i zachodniopomorskim – zob. BT w Polsce: 8 ognisk w 2026 r.
Od 1 listopada 2026 r. zmieniają się unijne zasady. Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2026/169 przenosi BT z kategorii C+D+E do D+E – data stosowania została sprostowaniem z 13 lipca przesunięta z 15 lipca na 1 listopada. Znika unijny wykaz państw i stref wolnych od BT, a przy handlu liczy się, czy w promieniu co najmniej 150 km od gospodarstwa pochodzenia zgłoszono BT w ciągu ostatnich dwóch lat. Dla kupujących cielęta za granicą oznacza to nowe wymagania na świadectwach. Pełne omówienie: Niebieski język: od 1 listopada Unia zmienia zasady handlu bydłem oraz hasło choroba niebieskiego języka.
Inne choroby zgłaszane przez GIW
Od początku 2026 r. GIW podał 8 ognisk wścieklizny u zwierząt: 4 w województwie lubelskim, 2 w podkarpackim i po jednym w podlaskim i mazowieckim (komunikat z 16 października; ostatni przypadek 14 października u kuny w Przemyślu) – wścieklizna w 2026 r. Przegląd chorób zwierząt w innych krajach UE publikujemy w dziale Zdrowie zwierząt w Europie.
Bioasekuracja – lista kontrolna
- Osobna odzież i obuwie tylko do budynków inwentarskich, mycie i odkażanie rąk przy wejściu.
- Maty lub niecki dezynfekcyjne przy wjazdach i wejściach.
- Pasza i ściółka przechowywane tak, by nie miały do nich dostępu dzikie zwierzęta, ptaki i gryzonie; bez paszy i ściółki niewiadomego pochodzenia.
- Ogrodzenie chroniące chlewnię przed dzikami; drób z dala od zbiorników wodnych dostępnych dla dzikich ptaków.
- Czyszczenie i odkażanie narzędzi oraz sprzętu do obsługi zwierząt.
- Zakaz wnoszenia na teren gospodarstwa zwłok dzikich ptaków i tusz zwierzyny łownej.
Codzienne nawyki w chlewni opisujemy w poradniku bioasekuracja w chlewni.
Co zrobić przy podejrzeniu choroby
Każde podejrzenie choroby zakaźnej zwierząt trzeba niezwłocznie zgłosić powiatowemu lekarzowi weterynarii. Przed przemieszczeniem zwierząt w strefach ograniczeń sprawdź wymagania w powiatowym inspektoracie weterynarii. Zasady transportu i zgłoszeń przemieszczenia opisujemy w przewodniku transport zwierząt i w poradniku zgłoszenie przemieszczenia w IRZplus.
Choroby zwierząt w województwach
Ogniska ASF i BT w podziale na województwa, z powiatami i gminami, pokazujemy na stronach regionów:
dolnośląskie, kujawsko-pomorskie, lubelskie, lubuskie, łódzkie, małopolskie, mazowieckie, opolskie, podkarpackie, podlaskie, pomorskie, śląskie, świętokrzyskie, warmińsko-mazurskie, wielkopolskie, zachodniopomorskie.
W tym temacie
- Wszystkie teksty o ASF
- Wszystkie teksty o grypie ptaków
- Wszystkie teksty o chorobie niebieskiego języka
- Dział Hodowla
Źródła
- Główny Inspektorat Weterynarii – wykazy ognisk ASF i BT, strona HPAI w Polsce, komunikaty z 12, 13 i 16 października 2026 r.
- Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2023/594 (strefy ASF) z późniejszymi zmianami, w tym 2026/2220.
- Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2023/2447 (HPAI), zmieniona decyzją 2026/2295.
- Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2026/169 (kategoria BT), rozporządzenia 2026/797 i 2026/1215.
