Piątek, 16 października 2026 · Imieniny: Gaweł, Jadwiga, Małgorzata
Notowania EUR/PLN4,3661 ▼ -0,1%USD/PLN3,8827 ▼ -0,3%Pszenica konsumpcyjna948 zł/t ▲ 1,2%Kukurydza972 zł/t ▲ 0,6%Rzepak2 501 zł/t ▲ 1,4%Tuczniki6,38 zł/kg ■ 0,0%Młode byki27,19 zł/kg ▲ 1,3%Mleko surowe1,81 zł/kg ▲ 1,1%Stan: 16.10, 21:35 · wszystkie ceny
Gorące tematy: MercosurUkraina
Bydło mięsne

Niebieski język: od 1 listopada Unia zmienia zasady handlu bydłem. Co to oznacza przy zakupie cieląt

Od 1 listopada 2026 r. choroba niebieskiego języka (BT) przestaje być w prawie unijnym chorobą, z której kraje mogą się „wyleczyć” i uzyskać status wolnego. Bruksela przenosi ją do grupy chorób, przy których liczą się przede wszystkim warunki przemieszczania zwierząt między państwami. Dla gospodarstw kupujących cielęta za granicą oznacza to nowe wymagania na świadectwach i, co najmniej przez kilka tygodni, niepewność co do tego, jakie warunki przyjmie Polska.

Redakcja Stodo8 min czytania
Niebieski język: od 1 listopada Unia zmienia zasady handlu bydłem. Co to oznacza przy zakupie cieląt
Fot. Quintin Soloviev / Wikimedia Commons, CC BY 4.0 (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Dairy_cattle_in_Nova_Scotia.jpg)

Stan prawny na: 16.10.2026. To nie jest porada prawna – wiążące są przepisy i decyzje właściwych instytucji.

Od 1 listopada 2026 r. choroba niebieskiego języka (BT) przestaje być w prawie unijnym chorobą, z której kraje mogą się „wyleczyć” i uzyskać status wolnego. Bruksela przenosi ją do grupy chorób, przy których liczą się przede wszystkim warunki przemieszczania zwierząt między państwami. Dla gospodarstw kupujących cielęta za granicą oznacza to nowe wymagania na świadectwach i, co najmniej przez kilka tygodni, niepewność co do tego, jakie warunki przyjmie Polska.

Lipiec czy listopad? Skąd zamieszanie z datą

Podstawą zmian jest rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2026/169 z 26 stycznia 2026 r. Zmienia ono kategorię BT z C+D+E na D+E. W wersji opublikowanej w Dzienniku Urzędowym UE 27 stycznia art. 2 przewidywał stosowanie przepisów od 15 lipca 2026 r. Ten termin nie obowiązuje. Sprostowaniem opublikowanym 13 lipca 2026 r. Komisja zastąpiła go datą 1 listopada 2026 r. i taką datę stosowania podaje dziś EUR-Lex. Na 1 listopada wskazują też akty wykonawcze, które z tym rozporządzeniem współgrają.

Część rolników i handlowców nadal może trafić na datę lipcową. Wciąż podaje ją strona Komisji Europejskiej poświęcona zasadom przemieszczania zwierząt w związku z BT (odczyt 16 października, ostatnia zmiana strony 9 września). Na tej samej stronie mowa też o rozporządzeniu 2026/501. Ono rzeczywiście obowiązuje od 15 lipca, ale dotyczy wyłącznie zgłaszania ognisk do systemu unijnego, a nie handlu zwierzętami.

Koniec „krajów wolnych od BT”

Kategoria C dawała państwom możliwość prowadzenia programów zwalczania i ubiegania się o status wolnego od choroby. Po przeniesieniu BT do kategorii D+E te instrumenty znikają. Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2026/797 usuwa z rozporządzenia 2020/689 przepisy o programach zwalczania BT oraz część II załącznika V. Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2026/1215 skreśla art. 9 i załącznik VIII rozporządzenia 2021/620, czyli unijny wykaz państw i stref wolnych od BT. Oba przepisy stosuje się od 1 listopada.

W praktyce przestaje mieć znaczenie, czy dany kraj figurował na liście krajów wolnych. Od listopada liczy się, czy w promieniu co najmniej 150 km od gospodarstwa pochodzenia zgłoszono BT w ciągu ostatnich dwóch lat.

Nowe warunki przemieszczania

Najważniejsze dla handlu jest rozporządzenie delegowane (UE) 2026/795, które zmienia rozporządzenie 2020/688 i zastępuje jego załącznik IX. W przypadku bydła art. 10 ust. 1 lit. f) wymaga, by zwierzęta spełniały jeden z zestawów warunków określonych w tym załączniku. Te same reguły obejmują krwotoczną chorobę zwierzyny płowej (EHD).

Jeżeli w promieniu 150 km od gospodarstwa przez dwa lata nie było BT, zwierzę musi przebywać na takim obszarze co najmniej 60 dni (albo od urodzenia, jeśli jest młodsze) i nie może być w tym czasie szczepione szczepionką żywą. Jeżeli choroba w tym promieniu występowała, potrzebny jest jeden z trzech wariantów. Pierwszy to pobyt na obszarze sezonowo wolnym od wektorów. Drugi to pobyt w obiekcie chronionym przed wektorami, który spełnia wymogi techniczne (siatki, bariery, procedury) i jest uznany przez urzędowego lekarza weterynarii. Trzeci to szczepienie przeciwko wszystkim serotypom zgłoszonym na danym obszarze w ostatnich dwóch latach, przy czym zwierzę musi pozostawać w okresie odporności. W wariancie szczepiennym szczepienie musi nastąpić co najmniej 60 dni przed wyjazdem albo, przy szczepionce inaktywowanej, trzeba wykonać ujemny test PCR na próbkach pobranych co najmniej 14 dni po uzyskaniu odporności.

Nowy art. 13 pozwala na łagodniejsze warunki, na przykład szczepienie bez 60-dniowego okresu albo szczególne środki wymagane przez kraj przeznaczenia. Kraj wysyłki może jednak z nich skorzystać tylko wtedy, gdy kraj przeznaczenia powiadomił Komisję i pozostałe państwa, że takie przemieszczenia przyjmuje. 16 października lista takich powiadomień na stronie Komisji była pusta.

W tekście nowego załącznika IX nie znaleźliśmy wariantu opartego na szczepieniu matki ani prostego wariantu „14 dni ochrony insektycydami i PCR” bez uznanego obiektu chronionego przed wektorami. Wynika to z naszej lektury przepisów. Czy takie rozwiązania wrócą w krajowych odstępstwach, zależy od Głównego Lekarza Weterynarii.

Zmieniają się również wzory świadectw zdrowia zwierząt w rozporządzeniu 2021/403. Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2026/1127 zastępuje m.in. wzory BOV-INTRA-X i BOV-INTRA-Y dla bydła oraz wzory dla owiec, kóz i jeleniowatych. Nowe wzory stosuje się od 1 listopada.

Co obowiązuje w Polsce do końca października

Dziś przywóz bydła z krajów niewolnych od BT regulują warunki GLW przekazane Komisji 20 sierpnia 2025 r., obowiązujące od 25 sierpnia 2025 r. Cielę młodsze niż 90 dni musi pochodzić od matki zaszczepionej przeciwko wszystkim serotypom zgłoszonym w kraju lub strefie pochodzenia w ostatnich dwóch latach (przed kryciem albo co najmniej 28 dni przed porodem) albo być chronione przed wektorami przez co najmniej 14 dni i mieć ujemny wynik PCR z próbki pobranej po upływie tych 14 dni. Starsze zwierzęta mogą wjechać po takiej samej ochronie i badaniu PCR albo po szczepieniu własnym, z zachowaniem terminów: 30 dni po jednej dawce lub 10 dni po drugiej. Samo zaszczepienie cielęcia młodszego niż 90 dni nie wystarcza. Dokument zaznacza też, że odstępstw nie stosuje się przy wprowadzaniu zwierząt do obszarów Polski uznanych za wolne od BT.

Te warunki opierają się na art. 13 rozporządzenia 2020/688 w obecnym brzmieniu i na przepisach części II załącznika V rozporządzenia 2020/689, które od 1 listopada zostaną skreślone. GIW nie opublikował jeszcze zasad na okres po tej dacie: na stronie z przepisami o BT nadal widnieje tylko dokument z 20 sierpnia 2025 r., a ostatni komunikat GLW o BT pochodzi z marca. Przed zamówieniem cieląt z dostawą na przełomie października i listopada warto zapytać powiatowego lekarza weterynarii, na jakich warunkach partia zostanie przyjęta, i uzgodnić to samo z lekarzem wystawiającym świadectwo w kraju wysyłki.

Słowacja: tam też BT

Słowacka Państwowa Administracja Weterynaryjna i Żywnościowa (ŠVPS) poinformowała 5 października 2026 r. o pierwszych dwóch potwierdzonych przypadkach BTV-3 u bydła, w powiatach Čadca i Žarnovica. Zwierzęta nie miały objawów, a zakażenie wykryto badaniami laboratoryjnymi. Słowacja była jednym z ostatnich krajów regionu bez BT. W obrocie wewnątrz kraju nie wprowadzono ograniczeń, natomiast zwierzęta przeznaczone za granicę muszą być badane lub szczepione zgodnie z wymaganiami kraju przyjmującego. Kupujący cielęta ze Słowacji powinni więc już teraz liczyć się z takimi samymi formalnościami jak przy partiach z Czech czy Niemiec.

Źródła

Stan prawny na 16 października 2026 r.
Tekst ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną.

Czytaj także