Padnięcie, zabicie i ubój zwierzęcia w gospodarstwie: zgłoszenie w IRZplus

Kto zgłasza i w jakim terminie

Ustawa o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (tekst jednolity w Dz.U. 2026 poz. 591) nakłada obowiązek zgłoszenia zdarzenia na posiadacza zwierzęcia. Termin wynosi 7 dni od dnia, w którym zdarzenie wystąpiło, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Wyjątek dotyczy unieszkodliwienia zwłok: tę informację zgłasza zakład przetwórczy albo spalarnia, która zwłoki odebrała i unieszkodliwiła, a nie rolnik.

W IRZplus służy do tego formularz Zgłoszenie padnięcia zabicia uboju. Według ARiMR jest on wspólny dla bydła, owiec, kóz, jeleniowatych i wielbłądowatych. Świnie i koniowate mają osobne formularze o tej samej nazwie z dopiskiem gatunku. Formularz dotyczy zdarzeń w gospodarstwie. Ubój w rzeźni ma w IRZplus osobny formularz Zgłoszenie uboju w rzeźni. O sprzedaży zwierząt, także do rzeźni, piszemy w poradniku Zakup i sprzedaż bydła.

Krok po kroku w IRZplus

Kolejność poniżej odpowiada podręcznikowi użytkownika IRZplus wydanemu przez ARiMR. Jeśli nie masz jeszcze konta, zacznij od poradnika Jak założyć konto i zalogować się do IRZplus.

1. Na stronie głównej kliknij Utwórz nowy dokument (prawy górny róg) i wybierz z listy formularz Zgłoszenia padnięcia, zabicia, uboju.
2. W polu Typ zdarzenia wybierz z listy rozwijanej, co się stało ze zwierzęciem. Przy typie „Inny (kradzież, utrata)” dołącz załącznik potwierdzający zdarzenie – taki dokument sprawdza biuro powiatowe ARiMR.
3. Kliknij Dodaj nową pozycję, wypełnij wszystkie pola obowiązkowe i zatwierdź je przyciskiem Zapisz pozycję. Przy kilku zwierzętach dodaj kolejne pozycje w tym samym dokumencie. Podpowiedź do każdego pola kryje się pod ikoną znaku zapytania.
4. Kliknij Weryfikuj dokument. Jeśli system pokaże błędy, użyj przycisku Popraw dokument.
5. Gdy błędów nie ma, wybierz komórkę organizacyjną i kliknij Wprowadź dokument.
6. W oknie z komunikatem o zakończeniu możesz wydrukować potwierdzenie złożenia dokumentu.

ARiMR zaznacza, że dokument może zawierać błędy wykrywane dopiero w jej systemie. Dlatego trzeba śledzić jego status w zakładce Dokumenty. Brak informacji o błędach oznacza, że zgłoszenie przeszło. Jak poprawić zgłoszenie, które okazało się błędne, wyjaśniamy w poradniku Korekta zgłoszenia w IRZplus.

Co z kolczykami

Według art. 23 ustawy środek identyfikacji zwierzęcia, które padło, zostało zabite albo poddane ubojowi, niszczy się pod nadzorem urzędowego lekarza weterynarii tak, żeby nie dało się go użyć ponownie. Kto to robi:

• przy uboju w rzeźni – podmiot prowadzący rzeźnię,
• przy padnięciu lub zabiciu – zakład przetwórczy albo spalarnia, która unieszkodliwiła zwłoki,
• przy uboju w gospodarstwie na użytek własny – posiadacz zwierzęcia albo podmiot, w którego siedzibie stada prowadzi się ubój zwierząt z innych siedzib stad na użytek własny.

Świnie i sytuacje kryzysowe

Na obszarze objętym ograniczeniami z powodu choroby kategorii A, na przykład afrykańskiego pomoru świń, zdarzenia dotyczące świń (poza urodzeniem) zgłasza się w 2 dni, a nie w 7. Dla innych gatunków minister rolnictwa może w takiej sytuacji ustalić rozporządzeniem inne terminy.

Zgłoszenie na papierze i konsekwencje spóźnienia

Do 31 grudnia 2026 r. posiadacz bydła, owiec, kóz lub świni, który nie prowadzi np. skupu, rzeźni ani miejsca gromadzenia zwierząt, może jeszcze złożyć zgłoszenie na papierowym formularzu ze strony ARiMR. Ustawa przewiduje karę grzywny za niezgłoszenie zdarzenia w terminie oraz za niezniszczenie kolczyka zgodnie z art. 23. Szczegóły zebraliśmy w tekście Terminy i kary w IRZ.

Fot. Geonidiusz / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0