Kto jeszcze może nawozić po 20 października? Wyjątki z programu azotanowego

Termin 20 października zamknął sezon nawożenia azotem mineralnym, gnojowicą i gnojówką na gruntach ornych w większości gmin. Nie oznacza to jednak, że od 21 października nikt nie może wyjechać w pole z nawozem. Program azotanowy, przyjęty rozporządzeniem Rady Ministrów (Dz.U. 2023 poz. 244), zawiera dłuższe terminy dla niektórych nawozów i gruntów oraz kilka wyjątków. Pełne zestawienie terminów jesiennych opublikowaliśmy w tekście Do kiedy wolno nawozić jesienią?. Tutaj skupiamy się na tym, co jest jeszcze dozwolone.

Obornik na gruntach ornych do 31 października

Nawozy naturalne stałe, czyli przede wszystkim obornik i pomiot ptasi z bezściołowego chowu drobiu, można stosować na gruntach ornych od 1 marca do 31 października. Dotyczy to całego kraju, także gmin z odmiennymi terminami dla nawozów płynnych. W tym roku 31 października wypada w sobotę, a program nie przesuwa terminu na dzień roboczy.

Łąki, pastwiska, sady i uprawy wieloletnie

Na trwałych użytkach zielonych, w uprawach trwałych (np. sadach) i w uprawach wieloletnich obowiązują dłuższe terminy. Nawozy azotowe mineralne i nawozy naturalne płynne stosuje się tam do 31 października, a nawozy naturalne stałe do 30 listopada.

Gminy z terminami 15 i 25 października

Dla gruntów ornych program wyznacza dwie grupy gmin z innym terminem dla nawozów mineralnych azotowych i płynnych naturalnych. W gminach wymienionych w załączniku nr 2 okres nawożenia skończył się już 15 października. W gminach z załącznika nr 3 trwa do 25 października, czyli w tych gminach do niedzieli jeszcze można stosować gnojowicę i azot mineralny. Wykazy obu grup gmin są częścią rozporządzenia.

Wyjątki: późne przedplony i pogoda

Terminy dla gruntów ornych nie dotyczą rolników, którzy zakładają uprawy jesienią po późno zbieranych przedplonach: buraku cukrowym, kukurydzy lub późnych warzywach. Dawka azotu w wieloskładnikowych nawozach mineralnych nie może wtedy przekroczyć 30 kg N/ha. Trzeba też szczegółowo udokumentować termin zbioru przedplonu, datę nawożenia, rodzaj i dawkę nawozu oraz termin siewu.

Drugi wyjątek dotyczy gospodarstw, które nie mogły zebrać plonu albo nawieźć pola z powodu niekorzystnej pogody, zwłaszcza nadmiernie uwilgotnionej gleby. Dla nich ostatecznym terminem jest 30 listopada. Rozporządzenie nie przewiduje późniejszej daty. Terminów w ogóle nie stosuje się do upraw pod osłonami i upraw kontenerowych.

Niezależnie od daty nie wolno nawozić gleby zamarzniętej, zalanej wodą, nasyconej wodą ani przykrytej śniegiem. Nadal obowiązują też odległości od wód opisane w tekście o terminach.

Ile grozi za nawożenie po terminie

Stosowanie programu kontroluje Inspekcja Ochrony Środowiska. Może ona nakazać usunięcie nieprawidłowości albo nałożyć opłatę. Maksymalne stawki na 2026 rok ogłosił Minister Infrastruktury w Monitorze Polskim. Za stosowanie nawozów niezgodnie z programem lub planem nawożenia azotem grozi do 3042,25 zł. Za przechowywanie nawozów naturalnych niezgodnie z programem kara wynosi do 4563,37 zł. Za błędną dokumentację lub jej brak, a także za brak planu nawożenia azotem, grozi po 760,56 zł. Rolnicy pobierający dopłaty mogą dodatkowo stracić część płatności po kontroli ARiMR w ramach warunkowości.

O przechowywaniu obornika i gnojowicy w okresie zakazu będzie mowa na bezpłatnym szkoleniu online 23 października.

Tekst ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną.

Redakcja Stodo

Fot. George Causley / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0