Lista zalecanych odmian: jak wybrać odmianę zboża i rzepaku na swój region
Listy zalecanych odmian (LZO) powstają na podstawie doświadczeń w danym województwie. To najlepsze darmowe źródło wiedzy o tym, jak odmiana plonuje w warunkach zbliżonych do naszego pola. Wyjaśniamy, jak je czytać.
W Krajowym rejestrze jest kilkaset odmian pszenicy, jęczmienia, pszenżyta, żyta i rzepaku. Wybór „na oko” albo tylko według reklamy jest ryzykowny, bo odmiana, która świetnie plonuje w jednym regionie, w innym może zawodzić. Dlatego w Polsce działa system porejestrowego doświadczalnictwa odmianowego (PDO), koordynowany przez Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych (COBORU) i realizowany we współpracy z samorządami województw i ośrodkami doradztwa.
Skąd się biorą listy
Na podstawie wieloletnich doświadczeń w stacjach i punktach doświadczalnych w danym województwie zespół wojewódzki co roku ustala listę zalecanych odmian (LZO). Odmiana trafia na listę, gdy w doświadczeniach w regionie plonowała dobrze przez kilka lat i ma korzystne inne cechy, np. zimotrwałość czy odporność na choroby. Listy publikuje się zwykle zimą i wczesną wiosną, przed decyzjami o zakupie materiału siewnego.
Jak czytać wyniki
Najważniejsze są wyniki plonowania w procentach wzorca, czyli średniej kilku odmian wzorcowych. Warto patrzeć na wyniki z kilku lat, a nie z jednego sezonu, i na plon przy dwóch poziomach agrotechniki – standardowym i intensywnym (więcej nawozu i ochrony). Odmiana dobra przy intensywnej technologii nie zawsze sprawdza się w gospodarstwie z niższymi nakładami.
Na co jeszcze zwrócić uwagę
Poza plonem liczą się zimotrwałość (ważna na wschodzie kraju), odporność na choroby grzybowe i wyleganie, termin dojrzewania i parametry jakościowe – przy pszenicy klasa technologiczna, przy rzepaku zawartość tłuszczu. Przy rzepaku często wybiera się odmiany mieszańcowe (zob. hasło odmiana mieszańcowa).
Nasza baza odmian
Odmiany z list zalecanych na 2026 r. dla pszenicy, jęczmienia, pszenżyta, żyta ozimego i rzepaku ozimego zebraliśmy w bazie odmian, z podziałem na województwa i kartami odmian. Pokazujemy w niej tylko dane z dokumentów COBORU. Wybraną odmianę najlepiej siać kwalifikowanym materiałem siewnym (zob. hasło materiał siewny kwalifikowany), a w optymalnym terminie – terminy podajemy na stronie terminy siewu. Ostatnie informacje o badaniu nasion: 150 lat oceny nasion w Polsce.
Fot. Michael Trolove / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0
