Niedziela, 22 listopada 2026 · Imieniny: Cecylia, Ernestyna, Marek
Notowania EUR/PLN4,4559 ▲ 0,9%USD/PLN4,0613 ▲ 1,1%Pszenica konsumpcyjna977 zł/t ▲ 0,5%Kukurydza940 zł/t ▼ -3,4%Rzepak2 505 zł/t ▼ -0,3%Tuczniki6,19 zł/kg ▼ -1,3%Młode byki27,17 zł/kg ▼ -2,2%Mleko surowe1,94 zł/kg ▲ 2,1%Stan: 21.11, 18:10 · wszystkie ceny
Gorące tematy:
Owce i kozy

Maciorki kotne zimą: 4–5 kg kiszonki i ok. 10 g kredy. Księgi IRZ do 31 grudnia

W zimowym żywieniu kotnych maciorek publikacja Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie i Instytutu Zootechniki PIB zaleca 4–5 kg kiszonek lub sianokiszonek dziennie, a przy kiszonkach około 10 g kredy pastewnej na dorosłą owcę. Posiadacze, którzy nadal prowadzą papierowe księgi rejestracji, mogą to robić nie dłużej niż do 31 grudnia 2026 r. – tak stanowi jednolity tekst ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.

Owce zgromadzone przy owczarni w Noflaye we Francji

Zimą, gdy pastwisko nie daje już zielonki, owce przechodzą na żywienie alkierzowe. W publikacji „Chów i hodowla owiec i kóz z uwzględnieniem ras rodzimych” Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie oraz Instytutu Zootechniki PIB kiszonki i sianokiszonki opisano jako smaczną i pełnowartościową, a zarazem najtańszą paszę zimową. Najczęściej stosuje się kiszonkę z kukurydzy oraz z traw, zwłaszcza u matek karmiących, bo jest to pasza mlekopędna. Minimalne powierzchnie w owczarni i ogólny układ dawki alkierzowej przedstawiliśmy wcześniej w poradniku o utrzymaniu owiec zimą.

Dawki zimowe, kreda i woda

Żywienie maciorek kotnych, według tej publikacji, powinno być coraz intensywniejsze, zwłaszcza w dwóch ostatnich miesiącach ciąży. Zimą zaleca się bardzo dobre kiszonki oraz sianokiszonki w ilości 4–5 kg. W ostatnim miesiącu ciąży pojemność przewodu pokarmowego się zmniejsza, więc pokarm podaje się w formie bardziej skoncentrowanej, z udziałem pasz treściwych. Na 3–4 dni przed spodziewanym wykotem i przez pierwsze dni po nim matkom zostawia się tylko dobre siano do woli. Maciorkom karmiącym zimą podaje się dobre siano łąkowe i z roślin motylkowych, dobre kiszonki oraz buraki półcukrowe.

Dla maciorek jałowych zimą publikacja przewiduje siano, minimum 0,5 kg, a także okopowe, kiszonki i słomę. U młodzieży zimą zaleca kiszonki (3 kg), buraki półcukrowe (1–2 kg), siano (0,3 kg) oraz, u sztuk starszych, słomę i pasze treściwe (0,3 kg). Przy skarmianiu kiszonek do dawki dodaje się kredę pastewną, około 10 g dziennie na dorosłą owcę. W owczarniach zawiesza się lizawki solne albo lizawki z mikroelementami. Woda ma być czysta, świeża i niezbyt zimna.

Grupa Pasza zimowa Ilość z publikacji
Maciorki kotne kiszonki i sianokiszonki 4–5 kg
Młodzież kiszonki 3 kg
Maciorki jałowe siano (minimum) 0,5 kg
Dorosła owca przy kiszonkach kreda pastewna ok. 10 g dziennie

Żywienie kóz, w drugim rozdziale tej samej publikacji, jest zbliżone do żywienia innych przeżuwaczy i opiera się na paszach objętościowych, w tym na sianie oraz kiszonkach z traw i kukurydzy. Co najmniej dwa miesiące przed wykotem kozę należy zasuszyć.

Profilaktyka: korekcja racic i odrobaczanie

Aby zapobiec wielu chorobom, publikacja wymienia cykliczne zabiegi pielęgnacyjne. Korekcję racic u owiec wykonuje się dwa razy w roku: przed wyjściem na pastwisko i miesiąc przed wykotami. U tryków zabieg przewidziano 3–4 razy w roku, w tym miesiąc przed stanówką. Racice odkaża się, zwłaszcza w rejonach o dużej liczbie opadów, w przepędzie z płynem dezynfekcyjnym. Po kąpieli owce powinny przebywać na utwardzonym podłożu. U kóz regularna pielęgnacja racic jest podstawą zapobiegania kulawce, a zalecana kąpiel to 3–5-procentowy roztwór siarczanu miedzi. Odrobaczanie, także przed i po sezonie pastwiskowym, należy ustalać z lekarzem weterynarii.

IRZ: zgłoszenia i księgi rejestracji do 31 grudnia

Obok żywienia i profilaktyki zimą pozostają obowiązki w Systemie Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt. Zgodnie z art. 27 i art. 25 jednolitego tekstu ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, ogłoszonego w Dzienniku Ustaw z 2026 r. poz. 591, urodzenie owcy i kozy zgłasza się do komputerowej bazy danych w terminie 180 dni od dnia urodzenia, lecz nie później niż przed opuszczeniem siedziby stada, w której się urodziły. Art. 26 stanowi, że zgłoszenia zdarzeń, w tym przybycia, opuszczenia siedziby, uboju, zabicia albo padnięcia, składa się w terminie 7 dni od dnia zdarzenia, chyba że przepisy stanowią inaczej. Jeżeli matka jest objęta wnioskiem o płatność dobrostanową, art. 24 ust. 2a skraca oznakowanie i zgłoszenie potomstwa do 30 dni od urodzenia, zawsze przed opuszczeniem siedziby stada urodzenia. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podaje te same terminy i wskazuje zgłoszenia w aplikacji IRZplus albo na formularzach papierowych.

Osobna reguła dotyczy papierowych ksiąg rejestracji, które posiadacz prowadzi w siedzibie stada. Art. 70 ustawy stanowi, że posiadacze owiec i kóz, którzy przed wejściem w życie tej ustawy prowadzili takie księgi w postaci papierowej i nie korzystali z internetowego formularza zgłoszeń, kontynuują je na dotychczasowych zasadach do dnia rozpoczęcia zgłaszania zdarzeń do komputerowej bazy danych za pomocą formularza, o którym mowa w art. 45 ust. 1 pkt 1, jednak nie dłużej niż do 31 grudnia 2026 r. Stan bazy ARiMR na 31 października 2026 r. opisaliśmy w zestawieniu rejestru owiec i kóz.

Redakcja Stodo

Fot. Kikanakana / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0