Owce zimą: utrzymanie w owczarni, żywienie alkierzowe i IRZplus
Zimą owce zwykle przechodzą na żywienie alkierzowe: siano, kiszonki i sianokiszonki zamiast pastwiska. CDR podaje minimalne powierzchnie w budynku, a ARiMR – terminy znakowania jagniąt (do 180 dni) i zgłoszeń przemieszczeń (7 dni) w IRZplus.
W sezonie zimowym, gdy pastwisko nie daje już zielonki, owce utrzymuje się głównie w systemie alkierzowym – w budynku, z paszą objętościową i uzupełnieniem treściwym. Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie w publikacji o chowie owiec i kóz rozróżnia żywienie pastwiskowe (letnie) i alkierzowe (zimowe). Równolegle obowiązują terminy znakowania i zgłoszeń w IRZplus opisane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Utrzymanie zimą: powierzchnia i mikroklimat
Według CDR budynki muszą zapewniać swobodę ruchu, dostęp do paszy i wody oraz warunki mikroklimatyczne; zwierzęta należy doglądać co najmniej raz dziennie. Owce trzyma się osobno od świń, drobiu i królików. Minimalne powierzchnie pomieszczeń:
| Grupa | Pojedynczo (m²) | Grupowo (m²) |
|---|---|---|
| tryk | 3 | 2 |
| matka z jagnięciem | 2,5 | 1,5 |
| kolejne jagnię ssące | 0,7 | 0,5 |
| jarka | 1,5 | 0,8 |
Przed wykotami CDR zaleca przygotować klatki dla matek z jagniętami (ok. 2×1,5 m) w liczbie około 5–10% stanu maciorek ciężarnych oraz suchą ściółkę. W słoneczne dni zimą matki z jagniętami powinny wychodzić na okólnik. Przygotowanie stada jesienią opisujemy w poradniku o owcach jesienią, a sam wykot – w tekście o wykotach zimą.
Żywienie alkierzowe
Podstawą zimy są pasze objętościowe: dobre siano i susze, słoma (owsiana, rzadziej jęczmienna) dla objętości dawki, kiszonki i sianokiszonki (m.in. z kukurydzy i traw – zwłaszcza dla matek karmiących) oraz okopowe jako pasza dietetyczna. Maciorki kotne w ostatnich dwóch miesiącach ciąży wymagają intensywniejszego żywienia; w ostatnim miesiącu – formy bardziej skoncentrowanej z udziałem pasz treściwych. Na 3–4 dni przed wykotem i tuż po nim CDR zaleca tylko dobre siano do woli. Matki karmiące potrzebują pasz mlekopędnych: zimą dobre siano łąkowe i z motylkowych, kiszonki, buraki półcukrowe oraz uzupełnienie mineralne. Tryki rozpłodowe: zimą owies i siano; orientacyjnie ok. 0,50 kg siana i 0,25–0,50 kg owsa dziennie w dawce podstawowej.
IRZplus: znakowanie i zgłoszenia zimą
ARiMR przypomina, że owce oznacza się m.in. kolczykiem (zwykłym lub elektronicznym), opaską na pęcinę, bolusem lub transponderem – według wzoru krajowego. Urodzone jagnię: oznakowanie i zgłoszenie do 180 dni od urodzenia, zawsze przed opuszczeniem siedziby stada; przy płatności dobrostanowej lub wskazanych wsparć PROW termin bywa 30 dni. Przybycie i opuszczenie siedziby (kupno, sprzedaż, padnięcie, ubój) – do 7 dni. Do 31 grudnia 2026 r. posiadacz owiec może jeszcze składać wybrane zgłoszenia papierowo; Agencja zachęca do IRZplus. Szersze terminy dla wszystkich gatunków są w poradniku o IRZplus 2026.
FAQ
Czym karmić owce, gdy nie ma pastwiska?
Sianem, kiszonkami/sianokiszonkami, słomą i w razie potrzeby paszą treściwą oraz okopowymi – według stanu fizjologicznego grupy.
Ile miejsca potrzebuje matka z jagnięciem?
Według tabeli CDR: 2,5 m² pojedynczo lub 1,5 m² w grupie, plus 0,7/0,5 m² na kolejne jagnię ssące.
Do kiedy oznakować jagnię w IRZplus?
Do 180 dni od urodzenia i zawsze przed opuszczeniem siedziby; przy niektórych płatnościach – 30 dni.
Redakcja Stodo
Fot. Jakub Hałun / Wikimedia Commons, CC BY 4.0
