Ciągnik z turem: pochylenie do 3 stopni i przeciwwaga z instrukcji

W skrócie: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 lutego 2024 r. pozwala pracować ładowaczem uniwersalnym na terenie o pochyleniu do 3 stopni, chyba że instrukcja stanowi inaczej. Przed pracą trzeba obciążyć pojemnik przeciwwagi zgodnie z zaleceniami producenta. Ładowacza czołowego nie montuje się na ciągniku, jeśli nie przewiduje tego producent ciągnika albo instrukcja.

Akt ogłoszono 21 lutego 2024 r. w Dzienniku Ustaw pod poz. 228; weszło w życie po 14 dniach od ogłoszenia i zastąpiło rozporządzenie z 12 stycznia 1998 r. Potoczne „tur” to zwykle ładowacz czołowy na ramie ciągnika. Przepis mówi zarówno o ładowaczu uniwersalnym, jak i o czołowym. Przy obsłudze sprzętu rolniczego stosuje się też wytyczne z instrukcji obsługi. Kategoria ciągniki zbiera u nas teksty o doborze i użytkowaniu maszyn; uprawnienia do kierowania omawiamy w poradniku o prawie jazdy kategorii T.

Co rozporządzenie z 2024 r. mówi o udźwigu i przeciwwadze?

Rozporządzenie nie podaje jednej urzędowej wartości udźwigu dla wszystkich turów. Zabrania natomiast montażu ładowacza czołowego na ciągniku, jeżeli nie przewiduje tego producent ciągnika albo instrukcja obsługi. Udźwig, ładowność i sposób balastowania wynikają więc z dokumentacji konkretnego zestawu, a nie z ogólnej tabeli w przepisie. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego osobno przypomina, że przekraczanie dopuszczalnej ładowności ładowacza jest zabronione i że wolno podłączać tylko zalecany osprzęt.

Dla ciągników o masie własnej powyżej 800 kg, które nie mają sztywnej, nieskładanej kabiny albo ramy ochronnej, rozporządzenie osobno ogranicza pracę na terenie o pochyleniu powyżej 12 stopni. To inna norma niż te 3 stopnie przy ładowaczu uniwersalnym i nie zastępuje zapisów instrukcji.

Jak pracować z turem zgodnie z przepisami i zaleceniami KRUS?

Przed rozpoczęciem pracy ładowaczem uniwersalnym pojemnik przeciwwagi obciąża się tak, jak każe producent. W strefie działania nie mogą przebywać osoby postronne. KRUS uzupełnia to o zasady prewencyjne: montaż i demontaż przy unieruchomionym ciągniku, sprawdzenie przewodów hydraulicznych, dostosowanie prędkości do warunków oraz bezwładności ładunku, a także zakaz obsługi przez osoby niepełnoletnie i pod wpływem alkoholu. Szczególną uwagę zwraca na dzieci w pobliżu pracującego ładowacza.

Z ogólnych przepisów o sprzęcie rolniczym wynika też, że regulacje, konserwację i naprawy wykonuje się po unieruchomieniu silnika i zabezpieczeniu zespołów przed niezamierzonym ruchem. Nie naprawia się sprzętu pod uniesionym i niezabezpieczonym przed opadnięciem zespołem. Uruchomionego samojezdnego sprzętu nie pozostawia się bez dozoru i zabezpieczenia przed stoczeniem. Przed ruszeniem sprawdza się między innymi hamulce, oświetlenie, układ kierowniczy i hydraulikę.

Co z jazdą i zakończeniem pracy?

Rozporządzenie nie wprowadza osobnej, jednej liczby prędkości dla ciągnika z turem na drodze publicznej. Nakazuje stosować instrukcję obsługi, a przed jazdą sprawdzi się stan oświetlenia i układu jezdnego. KRUS po zakończonej pracy każe opuścić ładowacz w położenie spoczynkowe, wyłączyć silnik i zabezpieczyć zestaw przed dostępem osób postronnych. Na stokach i pochyłościach sprzętu nie zostawia się bez zabezpieczenia przed samoczynnym stoczeniem; przy naprawach KRUS wskazuje hamulec ręczny i kliny pod koła.

Nie ma w tych przepisach jednej wagi przeciwwagi w kilogramach ani uniwersalnego udźwigu. W 2021 r. Prezes KRUS nadał Znak Bezpieczeństwa wybranym typom ładowaczy czołowych jednego producenta, dla których podano zakres udźwigu 200–2800 kg i wysokość podnoszenia 1,8–4,74 m. To dane tych wyrobów, a nie limit dla każdego tura. W każdym gospodarstwie miarodajne pozostają instrukcja ciągnika, instrukcja ładowacza i dopuszczalna ładowność konkretnego osprzętu.

Najczęściej zadawane pytania

Czy jest jeden urzędowy udźwig dla wszystkich ciągników z turem?
Nie. Rozporządzenie z 2024 r. nie ustala takiej wartości. Obowiązuje zakaz przekraczania ładowności wynikającej z instrukcji oraz zakaz montażu, jeśli producent ciągnika go nie przewiduje.

Czy ograniczenie do 3 stopni nachylenia zawsze wiąże?
Tak, przy ładowaczu uniwersalnym, chyba że wytyczne producenta w instrukcji przewidują inaczej.

Czy przeciwwagę można dobrać „na oko”?
Nie. Przed pracą pojemnik przeciwwagi obciąża się zgodnie z wytycznymi określonymi przez producenta w instrukcji obsługi.

Czy tur można założyć na dowolny ciągnik?
Nie. Nie montuje się ładowacza czołowego, jeżeli producent ciągnika lub instrukcja obsługi tego nie przewiduje.

Redakcja Stodo

Fot. WeronikaMoz / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0