Choroba guzowatej skóry bydła (LSD): objawy u krów mlecznych i co robić
Choroba guzowatej skóry bydła w 2025 r. dotarła do Francji, Włoch i Hiszpanii. W Polsce nie wykryto jej, ale krowy mleczne należą do najbardziej podatnych. Wyjaśniamy na podstawie informacji Głównego Inspektoratu Weterynarii, jak rozpoznać chorobę, jak się szerzy i co grozi stadu po wykryciu ogniska.
Choroba guzowatej skóry bydła (LSD) to wirusowa choroba bydła, która podlega w UE obowiązkowemu zwalczaniu. Według Głównego Inspektoratu Weterynarii objawia się wysoką gorączką, twardymi guzkami na skórze i wyraźnym spadkiem mleczności. Krowy mleczne i rasy o cienkiej skórze chorują najciężej. Każde podejrzenie trzeba od razu zgłosić powiatowemu lekarzowi weterynarii.
Gdzie występuje LSD?
Choroba długo była obecna głównie w Afryce i na Bliskim Wschodzie. W 2025 r. Komisja Europejska wprowadziła środki nadzwyczajne z powodu ognisk we Włoszech, Francji i Hiszpanii. W tygodniowym raporcie ADIS za 15–21 października 2026 r. nie ma ognisk LSD w Unii. Polska nie zgłaszała ognisk tej choroby. Wirus należy do tej samej grupy co ospa owiec i kóz, której ogniska są teraz notowane na Bałkanach.
Jak się szerzy wirus?
- Głównie przez owady i pajęczaki pijące krew: komary, kleszcze, kuczmany.
- Rzadziej przez bezpośredni kontakt: ślinę, wydzielinę z nosa, strupy.
- Z matki na płód oraz na cielęta przez mleko lub kontakt ze zmianami na strzykach.
- Przez nasienie, przy kryciu naturalnym i sztucznej inseminacji.
- Pośrednio przez skażony sprzęt, paszę, odzież i środki transportu.
Choroba najczęściej pojawia się latem i w porach wilgotnych, kiedy owadów jest najwięcej. Podobnie przenosi się choroba niebieskiego języka, o której piszemy w tekście niebieski język – objawy i badania.
Jakie objawy powinny zaniepokoić hodowcę?
Okres wylęgania trwa od 1 do 5 tygodni. Przebieg może być bezobjawowy, łagodny albo ciężki. GIW wymienia m.in.:
- gorączkę, często powyżej 40,5°C;
- liczne twarde guzki na głowie, szyi, wymieniu, narządach płciowych i w okolicy krocza;
- powiększone węzły chłonne i obrzęki skóry;
- spadek apetytu i wyraźny spadek wydajności mlecznej;
- wypływ z nosa i oczu, zapalenie spojówek;
- owrzodzenia w jamie ustnej;
- poronienia, zapalenie wymienia i zapalenie płuc;
- martwicę skóry, po której zostają głębokie ubytki.
Rozpoznanie potwierdza badanie PCR wycinków zmian, wymazów lub krwi albo badanie serologiczne. Choroba nie zagraża ludziom.
Jak chronić stado?
- Zwalczać owady: środki owadobójcze, pułapki, siatki, repelenty.
- Izolować zwierzęta podejrzane i ograniczać kontakty między stadami.
- Regularnie dezynfekować odzież, sprzęt i pojazdy.
- Kupować bydło ze znanego źródła, oznakowane i z dokumentami. Zwierzęta z zagranicy muszą mieć świadectwo zdrowia.
- Nie transportować zwierząt podejrzanych o chorobę.
Co się dzieje po wykryciu ogniska?
| Działanie | Zakres |
|---|---|
| zabicie zwierząt w ognisku | całe stado wrażliwe w gospodarstwie |
| obszar zapowietrzony | co najmniej 20 km, minimum 28 dni |
| obszar zagrożony | co najmniej 50 km, minimum 45 dni |
Czas restrykcji liczy się od zakończenia czyszczenia i dezynfekcji ogniska. Skażone produkty uboczne i pasza są niszczone. Odszkodowania: brak szczegółów w informacji GIW. Ogólne zasady zdrowia cieląt opisujemy też w tekście o biegunce cieląt.
FAQ
Czy LSD jest w Polsce?
Nie. Według dostępnych danych urzędowych w Polsce nie stwierdzono ognisk tej choroby.
Czy można pić mleko od krów z regionów z LSD?
Według GIW choroba nie stanowi zagrożenia dla zdrowia ludzi.
Czy jest szczepionka?
Informacja GIW nie podaje danych o szczepieniach – brak.
Redakcja Stodo
Fot. Silar / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
