KOWR: zgody na nabycie ziemi rolnej od 1 ha i portal eRolnik – zasady oraz liczby z 2025 r.

Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa opublikował 6 listopada 2026 r. komunikat o zgodach na nabycie nieruchomości rolnych na rynku prywatnym oraz o portalu eRolnik. Jak podało KOWR, obrót ziemią rolną reguluje ustawa z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. Przepisy mają chronić produkcyjny charakter gruntów, kierować je przede wszystkim do rolników indywidualnych i ograniczać spekulację oraz nadmierną koncentrację.

Kim jest rolnik indywidualny

Status rolnika indywidualnego nie wynika z samego posiadania ziemi. Według KOWR trzeba osobiście prowadzić gospodarstwo rolne przez co najmniej pięć lat, w tym okresie mieszkać w gminie, w której leży przynajmniej część użytkowanych gruntów, oraz mieć kwalifikacje rolnicze albo odpowiedni staż pracy w rolnictwie. Powierzchnia gospodarstwa nie może przekraczać 300 ha użytków rolnych.

Nabycie nieruchomości rolnej o powierzchni nie mniejszej niż 1 ha przez osoby niebędące rolnikami indywidualnymi – a także w innych sytuacjach wskazanych w ustawie – wymaga zgody Dyrektora Generalnego KOWR. To właśnie ten próg rozstrzyga, czy prywatna sprzedaż ziemi może dojść do skutku bez decyzji urzędu.

Kto składa wniosek o zgodę

Zgodę wydaje się na wniosek: zbywcy (właściciela lub współwłaścicieli), osoby fizycznej zamierzającej utworzyć gospodarstwo rodzinne albo powiększyć gospodarstwo rolne, uczelni nabywającej nieruchomość na cele dydaktyczne, badań naukowych lub prac rozwojowych oraz inwestora realizującego inwestycję celu publicznego. Wybór rodzaju wniosku zależy od okoliczności sprawy.

Od nabywców wymaga się zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na nabytej nieruchomości, a w określonych przypadkach także do zamieszkania przez pięć lat od nabycia w gminie, w której leży jedna z nieruchomości tworzonego gospodarstwa rodzinnego. Uczelnie mają wykorzystywać nabywane grunty na cele rolnicze. Wnioski składa się do oddziału terenowego KOWR właściwego ze względu na położenie nieruchomości i są rozpatrywane według Kodeksu postępowania administracyjnego; zgoda ma formę decyzji administracyjnej, od której przysługują środki odwoławcze.

Do wniosku dołącza się m.in. wypis z ewidencji gruntów i budynków, informację o numerze księgi wieczystej, zaświadczenie o przeznaczeniu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, dokumenty potwierdzające spełnienie warunków oraz wymagane oświadczenia stron. Ochronę gruntów rolnych przed innym przeznaczeniem opisują też inne przepisy – m.in. ograniczenia przy lokalizacji wiatraków na klasach I–IV, o których pisaliśmy przy nowelizacji dotyczącej wiatraków i gruntów rolnych.

Liczby z 2025 r. i kontrole

W 2025 r. do oddziałów terenowych KOWR wpłynęło łącznie 8,2 tys. wniosków o wyrażenie zgody na nabycie nieruchomości rolnych obejmujących ponad 36,5 tys. ha. W tym samym okresie wydano blisko 7,5 tys. decyzji dotyczących nieruchomości o łącznej powierzchni prawie 33 tys. ha.

KOWR kontroluje, czy nabywcy użytkują grunty zgodnie z przeznaczeniem. Przy niewywiązywaniu się z obowiązków urząd może wystąpić do sądu o nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa za cenę odpowiadającą wartości rynkowej. W latach 2017–2025 przeprowadzono ponad 11 tys. takich kontroli. Dla porównania skali rynku warto też śledzić ceny ziemi rolnej według GUS oraz bieżące notowania w dziale ceny ziemi.

Portal eRolnik – ogłoszenia i 30 dni

Ogłoszenia o sprzedaży ziemi rolnej można publikować m.in. w BIP, lokalnej prasie czy na tablicach urzędów gmin. KOWR udostępnia też portal eRolnik: bezpłatny, ogólnodostępny i działający w rządowej infrastrukturze. Publikacja ogłoszenia wymaga potwierdzenia profilem zaufanym albo podpisem kwalifikowanym.

Od 2020 r. wykazanie braku możliwości sprzedaży nieruchomości rolnikowi indywidualnemu następuje przez zamieszczenie ogłoszenia w eRolniku i wykazanie, że w terminie 30 dni żaden rolnik indywidualny nie odpowiedział na ofertę. Samo ogłoszenie nie wystarczy do uzyskania zgody – trzeba spełnić pozostałe warunki ustawy. Portal może być elementem postępowania o zgodę na nabycie nieruchomości o powierzchni nie mniejszej niż 1 ha przez osobę niebędącą rolnikiem indywidualnym.

Dla sprzedających i kupujących oznacza to jeden urzędowy kanał ofert, a dla wnioskodawców o zgodę KOWR – konkretny sposób udokumentowania, że ziemia nie znalazła nabywcy wśród rolników indywidualnych w ustawowym terminie.

Fot. Jakub Hałun / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0