Obornik i gnojowica na zimę: płyta na 5, zbiornik na 6 miesięcy
Od 1 grudnia nawozy naturalne zostają w gospodarstwie do wiosny. Sprawdzamy, co mówi program azotanowy o płytach, zbiornikach i pryzmach polowych oraz co IUNG radzi zrobić jeszcze jesienią.
W skrócie: Zimą obornik i gnojowica muszą bezpiecznie przeleżeć w gospodarstwie. Program azotanowy wymaga zbiorników na płynne nawozy naturalne na co najmniej 6 miesięcy i płyt na obornik na 5 miesięcy. Pryzma na polu może leżeć najwyżej 6 miesięcy, ponad 25 m od wód. Jesień to dobry czas na przegląd tych miejsc.
Terminy i wyjątki dotyczące jesiennego rozlewania i rozrzucania opisaliśmy w tekście o nawożeniu po 20 października. Tutaj zajmujemy się tym, co dzieje się z nawozem, gdy na pole wyjechać już nie można. Opieramy się na samym programie azotanowym (Dz.U. 2023 poz. 244) i na zbiorze zaleceń dobrej praktyki rolniczej przygotowanym pod redakcją IUNG-PIB w Puławach.
Ile miejsca na nawozy naturalne trzeba mieć na zimę?
Program mówi wprost, że nawozy naturalne przechowuje się tak, by odcieki nie trafiały do wód ani gruntu, przez cały okres, w którym nie można ich rolniczo wykorzystać.
| Nawóz | Gdzie | Minimum |
|---|---|---|
| Gnojowica, gnojówka | Szczelny, przykryty zbiornik | 6 miesięcy |
| Obornik | Nieprzepuszczalna płyta | 5 miesięcy |
| Obornik z głębokiej ściółki | Budynek o szczelnym podłożu | bez płyty |
Zbiornik ma mieć szczelne dno i ściany oraz przykrycie, np. osłonę elastyczną lub pływającą. Wymaganą pojemność liczy się z obrotu stada i średniorocznej liczby zwierząt przeliczonej na DJP według załączników 4 i 5 do programu. Jeśli część nawozu jest przetwarzana albo zbywana, wymagane miejsce może być odpowiednio mniejsze. Gospodarstwa do 210 DJP miały czas na dostosowanie do końca 2024 roku, więc dziś te wymogi dotyczą już wszystkich.
Kiedy obornik może leżeć w pryzmie na polu?
Czasowe składowanie obornika bezpośrednio na gruncie jest dozwolone, ale najwyżej przez 6 miesięcy od ułożenia każdej pryzmy. Warunki są konkretne:
- teren płaski, o spadku do 3%, poza zagłębieniami, niepiaszczysty i niepodmokły;
- ponad 25 m od brzegu wód, pasa nadbrzeżnego i ujęć wody;
- miejsce i datę złożenia zaznacza się na mapie lub szkicu działki i trzyma te zapiski przez 3 lata;
- w to samo miejsce obornik wolno złożyć ponownie dopiero po 3 latach.
Pomiotu ptasiego ani kiszonek nie składuje się bezpośrednio na ziemi. Kiszonki trzymamy w silosach, rękawach, na płytach albo na podkładzie chłonącym odcieki, pod folią. Gospodarstwo przyjmujące nawóz od sąsiada musi mieć na niego miejsce już w dniu dostawy.
Co jeszcze warto zrobić jesienią?
Zalecenia IUNG podpowiadają kilka prac, które nie wymagają wywożenia azotu:
- sprawdzić drożność studzienki i rowków odciekowych przy płycie; IUNG zaleca spadek posadzki co najmniej 1% w stronę rowka;
- uzupełnić przykrycie zbiornika i ścianki płyty, które nie pozwalają wodzie opadowej wypłukiwać gnojówki;
- przykryć pryzmę folią, co ogranicza wymywanie azotu;
- pobrać próbki gleby i zaplanować wapnowanie, bo przy uregulowanym pH rośliny lepiej wykorzystają wiosenną dawkę (więcej w dziale nawożenie);
- zlecić analizę składu obornika, aby wiosenną dawkę policzyć na podstawie wyniku, a nie z tabel.
IUNG przypomina też, że jesienią w glebie nie powinno zostawać za dużo azotu azotanowego: orientacyjnie do 75 kg N/ha na glebach lekkich, 80 kg na średnich i 90 kg na ciężkich. Przy takich zasobach zimowe straty zwykle nie przekraczały 30 kg N/ha.
Najczęstsze pytania
Czy obornik mogę trzymać w oborze zamiast na płycie?
Tak, jeśli zwierzęta stoją na głębokiej ściółce, a budynek ma nieprzepuszczalne podłoże.
Z czego musi być płyta obornikowa?
Przepisy nie narzucają materiału. Może to być beton albo np. wzmocniona folia z krawężnikami i studzienką, byle konstrukcja nie przepuszczała odcieków.
Jak daleko od studni wolno składować obornik?
Co najmniej 25 m, o ile nie wyznaczono tam strefy ochronnej. Nie dotyczy to płyt i zbiorników zgłoszonych do budowy przed 27 lipca 2018 roku.
Redakcja Stodo
Fot. MOs810 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
