Pszenica po 10 XI: COBORU podnosi obsadę o 50 ziaren/m² (PDO 2025)

W skrócie: Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych w syntezie PDO zbóż ozimych ze zbioru 2025 kontynuuje serię doświadczeń z siewem po 10 listopada. Obsadę zwiększono o 50 szt./m² względem normy; na kompleksach 1–2 i 4 stosowano 450 ziaren/m², na kompleksie 5 – 500. Wzorzec plonu w 2025 r. wyniósł 100,1 dt/ha. Najwyższe dodatnie odchylenia miały m.in. SU Marathon, Iskra i Chevignon.

Czym różni się seria COBORU od zwykłych porad o opóźnionym siewie?

Ogólne rekomendacje o listopadzie (wyższa norma o kilkanaście procent, odmiana mrozoodporna) są znane z opracowań IUNG-PIB. Seria specjalna COBORU jest inna: to powtarzalne doświadczenia porejestrowe, zakładane po 10 listopada, jednoczynnikowe, w trzech powtórzeniach, na wysokim poziomie agrotechniki (a2). Z racji opóźnienia obsadę nasion zwiększono o 50 szt./m². W 2025 r. badano 26 odmian pszenicy ozimej i 5 jarych; do syntezy przyjęto 9 lokalizacji.

Średni termin siewu w tej serii w 2025 r. to 11 listopada (najwcześniej 6 XI, najpóźniej 13 XI). Wschody jesienne notowano średnio 23 grudnia, a część wschodów dopiero wiosną. To konkretne ramy, a nie ogólna rada „można siać do końca listopada”. Podstawy agrotechniki pszenicy ozimej zbiera też nasz poradnik uprawy pszenicy.

Jaką obsadę i nawożenie stosowano przy siewie po 10 XI?

Obsada była jednakowa dla wszystkich odmian w danej lokalizacji i zależała od kompleksu przydatności rolniczej gleby: na kompleksach 1, 2 i 4 – 450 szt./m², na kompleksie 5 – 500 szt./m². To już wartości po doliczeniu wspomnianych +50 ziaren/m² względem typowej normy w metodyce COBORU.

Nawożenie mineralne w doświadczeniach 2025 (średnio): 45 kg P₂O₅/ha, 64 kg K₂O/ha, azot średnio 161 kg N/ha (zakres 130–189). Fungicydy zwykle dwa zabiegi (89% doświadczeń), regulator wzrostu jeden zabieg (86%). Przedplonem najczęściej były bobowate grubonasienne (78% lokalizacji) lub rzepak (22%).

Które odmiany plonowały powyżej wzorca przy późnym siewie?

Wzorzec 2025 tworzyły Essa, Pallas, RGT Kilimanjaro i SU Marathon. Dodatnie odchylenia plonu przy siewie opóźnionym miały m.in.: SU Marathon (+6,6 dt/ha), Iskra (+2,8), Chevignon (+2,1), LG Optimist i Bulldozer (po +2,0), LG Mondial (+1,8) oraz Polarkap (+1,0). Ujemne odchylenia przekraczające 5 dt/ha zanotowano m.in. u Ostoja (−10,6), Bright (−6,7), Intuicja (−6,3) i Kompetent (−6,2).

W poszczególnych miejscowościach różnica między siewem w terminie a siewem 12 listopada bywa duża: w Radostowie 133,7 wobec 109,7 dt/ha, w Masłowicach 118,7 wobec 103,6 dt/ha. Bywają też lokalizacje, w których późny siew nie odstawał albo nawet lekko wygrywał (np. Marianowo 92,3 vs 95,9 dt/ha). Wynik zależy od zimy i wiosny – COBORU sam zaznacza ostrożność przy uogólnianiu.

Jak przeliczyć obsadę na kg/ha?

Masę wysiewu liczy się ze wzoru: liczba ziaren/m² × MTZ (g) × 100 ÷ zdolność kiełkowania (%) ÷ czystość (%). Przykład z parametrów PDO: przy 450 ziaren/m², MTZ 48 g i kiełkowaniu 95% wychodzi około 227 kg/ha (przy czystości 100%). Przy MTZ 45 g – około 213 kg/ha. Dlatego nie kopiuje się „kg z zeszłego roku” bez sprawdzenia MTZ partii.

Aktualny kontekst pogodowy siewu ozimin w UE i w Polsce opisaliśmy przy październikowym biuletynie JRC MARS.

FAQ

Ile wynosi korekta obsady w serii COBORU po 10 listopada?

O 50 szt./m². W doświadczeniach zbioru 2025 daje to 450 ziaren/m² na kompleksach 1–2 i 4 oraz 500 na kompleksie 5.

Jaki był plon wzorca przy opóźnionym siewie w 2025 r.?

100,1 dt/ha (wzorzec: Essa, Pallas, RGT Kilimanjaro, SU Marathon).

Czy pszenica jara była w tej serii?

Tak – pięć odmian jarych (m.in. Klaudyna, Mohican, Pireus) sianych późną jesienią; plony względem wzorca ozimego wahały się od około −2 do +1,5 dt/ha w 2025 r.

Redakcja Stodo

Fot. Rasbak / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0