Rasa brown swiss (szwycka)
Szwajcarska rasa kombinowana (bydło szwyckie) o brunatnym umaszczeniu, ceniona za płodność i przydatność mleka do przetwórstwa.
Historia
Brown swiss pochodzi ze Szwajcarii, gdzie przez wieki hodowano je w klasztorze Einsiedeln w kantonie Schwyz. Według niektórych źródeł to najstarsza europejska rasa bydła. Powstała z kojarzenia rodzimego bydła alpejskiego z bydłem wschodnioeuropejskim.
Charakterystyka
To rasa o dwukierunkowej użytkowości mięsno-mlecznej. Program hodowlany PFHBiPM podkreśla bardzo dobrą płodność, łatwość wycieleń, wczesne dojrzewanie i dobre wykorzystanie pasz objętościowych, a także zdolność adaptacji – rasa potrafi przetrwać okresy ograniczonego lub ubogiego żywienia. Wysoka frekwencja genu kappa-kazeiny predysponuje ją do przemysłu mleczarskiego; genotyp BB ma ok. 31% populacji.
Umaszczenie brunatne w różnych odcieniach, z jasną otoczką wokół śluzawicy i bielą wokół oczu i uszu; skóra, końce rogów, śluzawica i racice ciemne.
Krzyżowanie
Do rasy brown swiss (BS) w Polsce zalicza się bydło tej rasy pochodzenia krajowego i zagranicznego oraz potomstwo z kojarzenia takiego bydła. Populacja w ocenie jest niewielka – 333 krowy w 154 oborach w 2025 r.
Użytkowość – dane oficjalne
Wyniki oceny wartości użytkowej, 2025
| Krowy w ocenie (2025) | 333 szt. w 154 oborach |
|---|---|
| Wydajność mleka | 7 618 kg |
| Tłuszcz | 316 kg (4,15%) |
| Białko | 276 kg (3,62%) |
Źródło: PFHBiPM – Ocena i hodowla bydła mlecznego, wyniki ogólnopolskie za 2025 r.. Średnie dla krów/zwierząt objętych oceną wartości użytkowej.
Najczęstsze pytania
Czy brown swiss to bydło szwyckie?
Tak, brown swiss to bydło wywodzące się ze Szwajcarii (kanton Schwyz), w polskiej literaturze nazywane także szwyckim. W Polsce księgę prowadzi PFHBiPM pod kodem BS.
Co wyróżnia mleko brown swiss?
Program hodowlany PFHBiPM wskazuje wysoką frekwencję genu kappa-kazeiny, która predysponuje rasę do przemysłu mleczarskiego; osobniki o genotypie BB stanowią ok. 31% populacji.
Źródła
- PFHBiPM – program hodowlany rasy brown swiss (BS)
- PFHBiPM – Ocena i hodowla bydła mlecznego, wyniki ogólnopolskie za 2025 r.
- Zdjęcie: Kenneth Freeman, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons
Inne rasy kombinowane (mięsno-mleczne): Simentalska · Montbéliarde · wszystkie rasy
