Rasa polska czarno-biała
Rodzima, dwukierunkowa rasa w „starym typie” bydła nizinnego, z ograniczonym udziałem genów HF; objęta programem ochrony od 2008 r.
Historia
Protoplastą rasy było bydło nizinne graniaste, które w średniowieczu przywędrowało w rejon ujścia Noteci i Wisły wraz z osadnictwem holenderskim. W I połowie XX w. bydło czarno-białe stało się popularne na większości obszaru Polski i uważano je za rodzime. Po stratach wojennych w latach 50. i 60. sprowadzono bydło czarno-białe z Europy Zachodniej, a od lat 70. populację przekształcano w kierunku jednostronnie mlecznym.
Na prośbę hodowców PFHBiPM wyselekcjonowała krowy o budowie typowej dla „starego” typu – na początek 261 sztuk u 26 hodowców. Decyzją MRiRW nr 62/2006 federacja uzyskała prawo prowadzenia księgi, a w 2008 r. rasa jako rodzima i zagrożona została objęta programem ochrony zasobów genetycznych.
Charakterystyka
Bydło dwukierunkowe, mięsno-mleczne, o cechach populacji autochtonicznych: odporne, zdrowe, długowieczne, dobrze przystosowane do trudnych warunków i niewybredne w doborze pasz. Sylwetka zbliżona do prostokąta, umaszczenie czarno-białe, racice ciemne.
Krzyżowanie
Do rasy zalicza się czarno-biało umaszczone bydło krajowe z nie więcej niż 37,5% genów holsztyńsko-fryzyjskich. Program zakładał obniżanie udziału genów HF w populacji i poprawę cech opasowych i mięsnych.
Użytkowość – dane oficjalne
Wyniki oceny wartości użytkowej, 2025
| Krowy w ocenie (2025) | 1 645 szt. w 151 oborach |
|---|---|
| Wydajność mleka | 4 776 kg |
| Tłuszcz | 195 kg (4,09%) |
| Białko | 164 kg (3,44%) |
Źródło: PFHBiPM – Ocena i hodowla bydła mlecznego, wyniki ogólnopolskie za 2025 r.. Średnie dla krów/zwierząt objętych oceną wartości użytkowej.
Dopłaty do rasy
Rasa jest wymieniona wśród ras bydła objętych interwencją 6 PS WPR „Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie”. Płatność przyznaje ARiMR corocznie w ramach 5-letniego zobowiązania, do samic i samców, do maksymalnie 100 krów w stadzie; trzeba mieć co najmniej 1 ha użytków rolnych.
| Wariant 6.1.1 – użytkowanie mleczne (2026) | 2738 zł/szt. |
|---|---|
| Wariant 6.1.2 – użytkowanie mięsne (2026) | 1752 zł/szt. |
Źródło: ARiMR – stawki płatności 2026, ARiMR – interwencja 6.
Najczęstsze pytania
Czym różni się polska czarno-biała od PHF?
Do rasy polskiej czarno-białej zalicza się bydło krajowe z nie więcej niż 37,5% genów holsztyńsko-fryzyjskich. To bydło dwukierunkowe, mięsno-mleczne, podczas gdy PHF jest jednostronnie mleczna.
Od kiedy rasa polska czarno-biała jest chroniona?
PFHBiPM uzyskała prawo prowadzenia księgi decyzją MRiRW nr 62/2006, a rasa została objęta programem ochrony zasobów genetycznych w 2008 r.
Źródła
- PFHBiPM – program hodowlany rasy polskiej czarno-białej (ZB)
- PFHBiPM – Ocena i hodowla bydła mlecznego, wyniki ogólnopolskie za 2025 r.
- ARiMR – Interwencja 6. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt
- ARiMR – stawki płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych 2026
Inne rasy rodzime objęte ochroną: Polska czerwona · Białogrzbieta · Polska czerwono-biała · wszystkie rasy
