Rasa polska czerwono-biała
Rodzima, odtworzona populacja bydła czerwono-białego w typie kombinowanym; objęta programem ochrony i dopłatą ARiMR.
Historia
Bydło czerwono-białe znane jest w Europie Zachodniej od ok. XIII w. Na ziemie polskie sprowadzono je ponad 100 lat temu z Westfalii, Nadrenii i Fryzji Wschodniej – najpierw na Dolny Śląsk i Opolszczyznę, potem na południe kraju. Utrzymywanie w trudnych warunkach górskich i podgórskich wytworzyło rasę odporną i dobrze przystosowaną. W połowie XX w. dążono do zwierząt dobrze umięśnionych, z wydajnością ok. 4000 l mleka.
„Holsztynizacja” od lat 70. niemal całkowicie wyparła dwukierunkowe bydło czerwono-białe. Na początku XXI w. hodowcy z południa Polski chcieli wrócić do krów w starym typie – nie mając dostępu do nasienia odpowiednich buhajów, kojarzyli krowy z buhajami simentalskimi lub montbéliarde. Na ich wniosek PFHBiPM opracowała program odtworzenia populacji i otworzyła księgę hodowlaną.
Charakterystyka
Bydło w typie kombinowanym mięsno-mlecznym, o umaszczeniu czerwono-białym i ciemnych racicach, dobrze znoszące warunki, w których trudno o paszę wysokiej jakości.
Krzyżowanie
Celem programu jest populacja z minimalnym udziałem genów holsztyńsko-fryzyjskich. Potomstwo z kojarzeń z innymi rasami (np. SM, MO) jest mieszańcem międzyrasowym i nie jest wpisywane do księgi ZR.
Użytkowość – dane oficjalne
Wyniki oceny wartości użytkowej, 2025
| Krowy w ocenie (2025) | 3 598 szt. w 333 oborach |
|---|---|
| Wydajność mleka | 4 224 kg |
| Tłuszcz | 173 kg (4,09%) |
| Białko | 141 kg (3,34%) |
Źródło: PFHBiPM – Ocena i hodowla bydła mlecznego, wyniki ogólnopolskie za 2025 r.. Średnie dla krów/zwierząt objętych oceną wartości użytkowej.
Dopłaty do rasy
Rasa jest wymieniona wśród ras bydła objętych interwencją 6 PS WPR „Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie”. Płatność przyznaje ARiMR corocznie w ramach 5-letniego zobowiązania, do samic i samców, do maksymalnie 100 krów w stadzie; trzeba mieć co najmniej 1 ha użytków rolnych.
| Wariant 6.1.1 – użytkowanie mleczne (2026) | 2738 zł/szt. |
|---|---|
| Wariant 6.1.2 – użytkowanie mięsne (2026) | 1752 zł/szt. |
Źródło: ARiMR – stawki płatności 2026, ARiMR – interwencja 6.
Najczęstsze pytania
Czy polska czerwono-biała to to samo co PHF odmiany RW?
Nie. PHF RW to czerwono-biała odmiana jednostronnie mlecznej rasy holsztyńsko-fryzyjskiej. Polska czerwono-biała (ZR) to odtworzona populacja w starym typie kombinowanym, z minimalnym udziałem genów HF.
Czy do krów ZR przysługuje dopłata?
Tak, polskie czerwono-białe są wymienione wśród ras bydła objętych interwencją 6 ARiMR; stawki 2026: 2738 zł/szt. (mleczne) i 1752 zł/szt. (mięsne).
Źródła
- PFHBiPM – program hodowlany rasy polskiej czerwono-białej (ZR)
- PFHBiPM – Ocena i hodowla bydła mlecznego, wyniki ogólnopolskie za 2025 r.
- ARiMR – Interwencja 6. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt
- ARiMR – stawki płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych 2026
Inne rasy rodzime objęte ochroną: Polska czerwona · Białogrzbieta · Polska czarno-biała · wszystkie rasy
