Całoroczny wypas bydła mięsnego: dobrostan, schronienie i żywienie zimą
Ekoschemat „Dobrostan zwierząt” wymaga wypasu krów mamek zwykle przez co najmniej 120 dni od kwietnia do września, a nie przez cały rok. Opolski ODR opisuje systemy z sezonem pastwiskowym i zimą w alkierzu oraz przykłady stad przebywających na pastwisku cały rok przy naturalnym schronieniu.
„Całoroczny wypas” brzmi jak jeden system, a w praktyce miesza się z wypasem sezonowym z ekoschematu i z chowem w systemie otwartym. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie ekoschematu Dobrostan zwierząt (Dz.U. 2023 poz. 797) dla wielu praktyk przy bydło mięsne wyznacza wypas w „okresie pastwiskowym” – od 1 kwietnia do 30 września – zwykle przez co najmniej 120 dni. To nie jest obowiązek trzymania stada na zewnątrz przez cały rok kalendarzowy.
Co mówi ekoschemat o wypasie?
W wariantach dla krów mamek i opasów praktyka „zapewnienie wypasu” jest powiązana z rejestrem wypasu przekazywanym do ARiMR. Typowy próg to co najmniej 120 dni w okresie pastwiskowym; w części wariantów pojawia się też 140 dni. Zwierzęta mają być wypasane zgodnie z wymogami praktyki – w kontroli liczy się m.in. niewypasanie lub wypas krótszy niż 6 godzin dziennie bez usprawiedliwienia. Ściółka w pomieszczeniu lub budynku oraz oświadczenia i zdjęcia dokumentujące utrzymanie na ściółce to osobne elementy ekoschematu, opisane w tym samym rozporządzeniu.
Schronienie przy systemie otwartym
Dobrostan obejmuje dostęp do schronienia, wody i odpowiedniego żywienia – tak ujmują materiały ośrodków doradztwa rolniczego o dobrostanie zwierząt gospodarskich. Przy chowie pastwiskowym schronieniem może być wiata, zabudowanie gospodarcze albo naturalne zadrzewienia i krzewy na pastwisku. Opolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Łosiowie opisuje gospodarstwo demonstracyjne, w którym stado bydła mięsnego przebywa na pastwisku cały rok, a zadrzewienia stanowią schronienie. To przykład rasy odpornej na zimno, a nie uniwersalny wzorzec dla każdej limousine czy simentala. Przed decyzją o zimie na zewnątrz warto ocenić rasę, kondycję, wiek cieląt i lokalny mikroklimat – w razie wątpliwości doradca ODR lub lekarz weterynarii pomaga ustalić, czy potrzebna jest wiata z głęboką ściółką.
Żywienie zimą według OODR
Materiał OODR „Żywienie bydła mięsnego” (PZDR Kędzierzyn-Koźle) wyróżnia m.in. opas ekstensywny: dwa sezony na pastwisku i jeden sezon zimowy w oborze lub innym budynku, z kiszonkami, dodatkiem paszy treściwej i siana. W opasie półintensywnym zimą głównym składnikiem jest kiszonka z kukurydzy z paszą treściwą. Krowy odchowujące cielęta zimą dostają głównie pasze objętościowe: kiszonki, siano, słomę. Stały dostęp do wody dobrej jakości jest warunkiem zdrowia i trawienia. Szczegółowe przykładowe dawki i ocenę kondycji w skali 1–5 opisujemy osobno w tekście o żywieniu krów mamek zimą.
Jak zacząć bez mieszania pojęć?
Jeśli celem jest płatność ekoschematu – planuj wypas i rejestr w ramach 120 dni sezonu pastwiskowego. Jeśli celem jest chów całoroczny na zewnątrz – zaplanuj schronienie, niezamarzające poidła i zapas kiszonek oraz siana na miesiące bez runi. Start stada (numer producenta, IRZplus, wybór rasy) omawiamy w poradniku hodowla bydła mięsnego – od czego zacząć. Filar tematyczny: hodowla bydła.
FAQ
Czy ekoschemat wymaga wypasu przez 365 dni?
Nie. W Dz.U. 2023 poz. 797 okres pastwiskowy to zwykle 1.04–30.09, a typowy wymóg to co najmniej 120 dni wypasu.
Czy bydło mięsne może zimować na pastwisku?
Tak – przy odpowiedniej rasie, schronieniu i żywieniu; OODR podaje przykłady stad całorocznych oraz systemy z zimą w budynku.
Czego nie wolno pominąć zimą?
Wody, która nie zamarza, paszy objętościowej (kiszonki, siano, słoma) i miejsca osłoniętego od wiatru i opadów.
Redakcja Stodo
Fot. JoachimKohler-HB / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
