Ptasia grypa u kur – objawy i co zrobić przy podejrzeniu choroby

Jesienią dzikie ptaki migrują, a wraz z nimi rośnie ryzyko, że wirus grypy ptaków trafi do kurnika. Główny Lekarz Weterynarii 12 października ponownie ostrzegł hodowców przed tym zagrożeniem. Poniżej wyjaśniamy, jakie objawy u kur powinny zaniepokoić, kogo zawiadomić i co robić, zanim do gospodarstwa przyjedzie urzędowy lekarz weterynarii.

Jak wygląda ptasia grypa u kur?

Według Głównego Inspektoratu Weterynarii przebieg choroby zależy od zjadliwości wirusa, gatunku i wieku ptaków oraz od innych zakażeń i stresu. Wyróżnia się dwie postacie:

• nisko zjadliwa grypa (LPAI) – objawy od niezauważalnych do umiarkowanych lub ciężkich oddechowych, śmiertelność od 3 do 15 proc., nieśność może spaść o 45 proc.; wirus może zmutować w postać wysoce zjadliwą;
• wysoce zjadliwa grypa (HPAI) – osowiałość, silne łzawienie, kichanie, duszność, obrzęk zatok podoczodołowych i głowy, sinica grzebienia i dzwonków, nastroszone pióra, biegunka, objawy nerwowe, gwałtowny spadek lub zatrzymanie nieśności, jaja o miękkich skorupach lub bez skorup. Ptaki mogą padać nagle, bez widocznych objawów, albo w ciągu 24–48 godzin od pierwszych objawów. Śmiertelność może sięgać 100 proc.

Po jakich objawach trzeba zawiadomić weterynarza?

Posiadacz drobiu powinien powiadomić powiatowego lekarza weterynarii albo najbliższą lecznicę, gdy zauważy w stadzie:

• zwiększoną śmiertelność,
• wyraźny spadek pobierania paszy i wody,
• objawy nerwowe: drgawki, skręt szyi, paraliż nóg i skrzydeł, niezborność ruchów,
• duszność,
• sinicę i wybroczyny,
• biegunkę,
• nagły spadek nieśności.

Podobną listę zawiera rozporządzenie z 2026 r. o zwalczaniu chorób drobiu, które dodaje też nieprawidłowe jaja. Pozostałe obowiązki z tego aktu, m.in. codzienny przegląd stada i zabezpieczenie przed dzikim ptactwem, omawiamy w tekście o nowych zasadach dla hodowców drobiu.

Co zrobić po zgłoszeniu podejrzenia?

Od zgłoszenia do przybycia urzędowego lekarza weterynarii hodowca musi:

• odizolować i pilnować wszystkich ptaków w gospodarstwie,
• niczego nie wywozić ani nie zbywać – w szczególności mięsa, padłych ptaków, paszy, wody, ściółki i obornika,
• nie wywozić materiału biologicznego, np. jaj wylęgowych czy nasienia,
• nie wpuszczać osób postronnych do kurnika i miejsc, gdzie przebywają podejrzane ptaki.

W praktyce oznacza to także, że nie przenosi się ptaków między budynkami ani nie sprzedaje ich sąsiadom. Padłych sztuk nie należy wyrzucać ani zakopywać – decyzję o dalszym postępowaniu podejmuje inspekcja weterynaryjna.

Czy brak zgłoszenia grozi karą?

Tak. Zgłoszenie podejrzenia grypy ptaków jest obowiązkiem wynikającym z ustawy o zdrowiu zwierząt, a jego niedopełnienie jest wykroczeniem. Hodowcy, który zgłosił podejrzenie, przysługuje z budżetu państwa zapomoga za ptaki padłe na grypę, zanim powiatowy lekarz weterynarii otrzymał zgłoszenie. Wysokość kary w przepisach podanych przez GIW: brak.

Gdzie sprawdzić, czy w okolicy są ogniska?

Aktualne ogniska chorób zwierząt w Polsce pokazujemy na mapie chorób zwierząt. Więcej o samej chorobie, jej odmianach i drogach szerzenia się przeczytasz w haśle grypa ptaków (HPAI) w naszej encyklopedii.

FAQ

Czy grypa ptaków zawsze daje wyraźne objawy?

Nie. Przy postaci nisko zjadliwej objawy mogą być niezauważalne, a przy wysoce zjadliwej ptaki czasem padają nagle, bez wcześniejszych objawów.

Kogo zawiadomić przy podejrzeniu?

Powiatowego lekarza weterynarii albo najbliższego lekarza weterynarii świadczącego usługi.

Czy mogę sprzedać jaja przed przyjazdem inspekcji?

Nie. Do czasu przybycia urzędowego lekarza weterynarii nie wolno wywozić ani zbywać produktów z gospodarstwa.

Czy jedzenie drobiu jest bezpieczne?

Główny Lekarz Weterynarii zapewnia, że spożywanie mięsa drobiowego i jego przetworów nie niesie ryzyka zakażenia grypą ptaków.

Redakcja Stodo

Fot. Isiwal / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0