Legalizacja ujęcia wód podziemnych bez opłaty i kary. Wniosek do 31 grudnia 2027 r.

Ustawa z 19 czerwca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne, ogłoszona w Dzienniku Ustaw z 2026 r. poz. 1033, dodała przepis epizodyczny art. 524a. Akt ogłoszono 3 sierpnia 2026 r.; według komunikatu Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie Wód Polskich wszedł w życie 18 sierpnia 2026 r., po upływie 14 dni od ogłoszenia. Poniżej zasady z ustawy i z komunikatów Wód Polskich, bez odwoływania się do projektu sprzed poprawek.

Kogo dotyczy zwolnienie

Z opłaty, o której mowa w art. 190 ust. 2 Prawa wodnego, zwalnia się właściciela urządzenia wodnego do poboru wód podziemnych, wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo zgłoszenia wodnoprawnego do dnia wejścia w życie art. 524a, który w terminie do 31 grudnia 2027 r. złoży kompletny wniosek o legalizację tego urządzenia. W praktyce chodzi o studnię albo inne ujęcie wód podziemnych. Ustawa nie rozszerza ulgi na inne urządzenia wodne, więc nie obejmuje rowów, drenaży, stawów ani przepustów.

Warszawski RZGW Wód Polskich wskazuje, że legalizacji nie wymagają studnie głębinowe o głębokości do 30 m, służące do zwykłego korzystania z wód, to jest do poboru średniorocznie nieprzekraczającego 5 m³ na dobę, wyłącznie na potrzeby własnego gospodarstwa domowego lub rolnego. Art. 524a dotyczy urządzeń, które pozwolenia albo zgłoszenia wymagały. Każde urządzenie podlega odrębnej legalizacji.

Opłata, kara i postępowania w toku

Według Wód Polskich jednostkowa stawka opłaty legalizacyjnej w 2026 r. wynosi 6601,67 zł; w 2027 r. stawka może się zmienić. Przy kompletnym wniosku złożonym do 31 grudnia 2027 r. właściciel jest z tej opłaty zwolniony. Ten sam wniosek sprawia, że nie podlega on administracyjnej karze pieniężnej z art. 472aa ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego za wykonanie urządzenia do poboru wód podziemnych bez pozwolenia wodnoprawnego, pozwolenia zintegrowanego albo zgłoszenia. Wody Polskie podają wysokość tej kary: od 5000 zł do 1 000 000 zł.

Do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy – zarówno w sprawie legalizacji takich urządzeń na podstawie art. 190, jak i w sprawie kar z art. 472aa ust. 1 pkt 2 – stosuje się już nowe brzmienie art. 524a.

Gdzie złożyć wniosek i jakie dokumenty

Kompletny wniosek składa się do właściwego miejscowo dyrektora zarządu zlewni Wód Polskich. Ogólna instrukcja Wód Polskich dopuszcza też przesłanie wniosku pocztą. Do wniosku dołącza się dokumenty wymagane przepisami, zależnie od tego, czy urządzenie wymagało zgłoszenia, czy pozwolenia wodnoprawnego. Przy urządzeniu, które wymagało pozwolenia, Wody Polskie wskazują w szczególności operat wodnoprawny z datą wykonania oraz opisem działalności bez określeń specjalistycznych. Potrzebne mogą być także wypis i wyrys z planu miejscowego albo decyzja o warunkach zabudowy, jeśli inwestycja ich wymaga, wypisy z rejestru gruntów oraz – w niektórych przypadkach – decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach albo ocena wodnoprawna. Przy samym zgłoszeniu katalog jest węższy: mapa sytuacyjno-wysokościowa, szkice lub rysunki urządzenia i inne załączniki, jeżeli są wymagane. Gdy sprawę prowadzi pełnomocnik, dołącza się pełnomocnictwo i dowód opłaty skarbowej 17 zł, z wyjątkiem pełnomocnika wpisanego do CEIDG.

Jeśli we wniosku lub w załącznikach są braki, organ wzywa do ich uzupełnienia; na uzupełnienie jest co najmniej 7 dni. W ustawie zwolnienie wiąże się z kompletnym wnioskiem, więc braków nie należy zostawiać na ostatnią chwilę przed 31 grudnia 2027 r.

Czy wniosek jest obowiązkowy

Nowelizacja nie wprowadza osobnego, nowego obowiązku złożenia wniosku. Daje czasowe zwolnienie z opłaty i kary właścicielowi, który złoży kompletny wniosek do 31 grudnia 2027 r. Z ogólnych zasad art. 190 Prawa wodnego, opisywanych przez Wody Polskie, wynika jednak, że jeżeli urządzenie podlegające legalizacji nie zostanie zalegalizowane, organ może decyzją nałożyć obowiązek jego likwidacji i wyznaczyć warunki oraz termin.

Inwestycje związane z wodą w gospodarstwie i tak muszą być zgodne z Prawem wodnym – pisaliśmy o tym przy wsparciu I.10.4 na ochronę środowiska, klimat i wodę. Przy ocenie zasobów wodnych przydaje się też rozróżnienie suszy rolniczej i hydrologicznej. Stan prawny na 12 listopada 2026 r. To nie jest porada prawna – wiążące są przepisy ustawy oraz decyzje właściwego organu Wód Polskich.

Fot. Ralf Lotys (Sicherlich) / Wikimedia Commons, CC BY 4.0