Jesienna uprawa roli i orka przedzimowa: zalecenia metodyki IOR dla pszenicy
Instytut Ochrony Roślin – PIB w metodyce integrowanej ochrony pszenicy zaleca ograniczać liczbę i głębokość orek, a orkę siewną robić 2–4 tygodnie przed siewem. Płytka uprawa pożniwna ma przykryć osypane nasiona chwastów i przerwać parowanie.
W skrócie: Metodyka IOR dla pszenicy każe jak najwcześniej po zbiorze przedplonu wykonać płytką uprawę pożniwną, a orkę siewną – około 2–4 tygodnie przed siewem, żeby rola zdążyła osiąść. Orki na kilka dni przed siewem należy unikać. Liczbę orek i ich głębokość trzeba ograniczać; raz na 3–5 lat wystarczy głębsze spulchnienie głęboszem na 35–60 cm.
Od czego zacząć po zbiorze przedplonu?
Według metodyki integrowanej ochrony pszenicy ozimej i jarej Instytutu Ochrony Roślin – PIB podstawowym zadaniem uprawy pożniwnej jest przerwanie parowania oraz przykrycie osypanych nasion chwastów i pobudzenie ich do kiełkowania. Zabieg trzeba wykonać możliwie wcześnie po zbiorze. Grubość wzruszonej warstwy gleby powinna być jak najmniejsza. Do zagospodarowania ścierniska metodyka wymienia pług podorywkowy, kultywator ścierniskowy albo talerzówkę.
Właściwie i terminowo wykonana uprawa roli jest podstawowym sposobem ograniczenia liczby chwastów zagrażających pszenicy. Szybkie wykonanie płytkiej podorywki, a potem zniszczenie skiełkowanych chwastów przez bronowanie i rozłożone w czasie uprawki przedsiewne, pozwala wydatnie zmniejszyć zagrożenie ze strony chwastów. Więcej o jesiennym odchwaszczaniu chemicznym pisaliśmy w tekście o odchwaszczaniu pszenicy ozimej jesienią.
Kiedy robić orkę siewną, a kiedy jej unikać?
| Zabieg | Zalecenie IOR |
|---|---|
| Uprawa pożniwna | Jak najwcześniej po zbiorze; warstwa możliwie płytka |
| Orka siewna pod pszenicę | Około 2–4 tygodnie przed siewem (osiadanie roli) |
| Orka na kilka dni przed siewem | Niekorzystna – unikać; przy opóźnieniu – wał Campbella |
| Głęboszowanie | 35–60 cm, raz na 3–5 lat zamiast częstych głębokich orek |
Orka siewna pod pszenicę około 2–4 tygodnie przed siewem umożliwia naturalne osiadanie i stabilizację warstwy ornej. Siewki pszenicy znoszą wprawdzie dość dobrze osiadanie roli, ale korzenie rozwijają się trudniej, a krzewienie jest płytsze, co zmniejsza zimotrwałość. Dlatego orka na kilka dni przed siewem jest niekorzystna. Przy opóźnionej orce metodyka zaleca wał Campbella do wgłębnego kruszenia brył i przyspieszenia osiadania.
Jak ograniczać orki w integrowanej ochronie?
W rolnictwie stosującym integrowaną ochronę dużą rolę przypisuje się naturalnej żyzności gleby i jej aktywności biologicznej, dlatego liczbę orek i ich głębokość należy ograniczać. Zamiast nich metodyka wskazuje inne narzędzia głęboko spulchniające glebę bez jej odwracania, na przykład ciężkie grubery i głębosz. Głębsze spulchnianie gleby głęboszem na 35–60 cm wystarczy wykonać raz na 3–5 lat.
Cel uprawy roli to poprawa warunków rozwoju rośliny przez napowietrzanie gleby, udostępnianie składników pokarmowych, gromadzenie wody oraz redukcję agrofagów. Metodyka podkreśla też elementy uprawy konserwującej. Po zakończeniu prac polowych warto zabezpieczyć pług i inne narzędzia – checklistę konserwacji znajdziesz w tekście o maszynach na zimę. Przegląd prac w zbożach zbieramy w dziale zboża.
Najczęstsze pytania
Ile tygodni przed siewem robić orkę siewną?
Metodyka IOR podaje około 2–4 tygodnie przed siewem, żeby warstwa orna zdążyła osiąść i się ustabilizować.
Czy orka tuż przed siewem jest dopuszczalna?
Orka na kilka dni przed siewem jest niekorzystna. Przy wymuszonym opóźnieniu metodyka każe zastosować wał Campbella.
Jak często głęboszować?
Głębsze spulchnianie na 35–60 cm wystarczy raz na 3–5 lat; częste głębokie orki należy ograniczać.
Redakcja Stodo
Fot. Jonathan Billinger / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0
