Rzepak w listopadzie: śmietka i ślimaki, progi szkodliwości według IOR
Jesienne lustracje rzepaku warto zamknąć zapisem obserwacji szkodników. Wyjaśniamy, które progi szkodliwości z metodyki IOR-PIB dotyczą późnej jesieni, a które tylko pomagają ocenić to, co już się stało.
To nie jest raport o stanie plantacji w 2026 roku. To przypomnienie ogólnych zasad ze starszej metodyki IOR-PIB, przydatne przy ostatnich jesiennych obejściach pól. Choroby, w tym suchą zgniliznę, omówiliśmy osobno w tekście sucha zgnilizna rzepaku jesienią.
Czym jest próg szkodliwości?
IOR-PIB definiuje go jako takie nasilenie szkodnika, przy którym spodziewana strata plonu jest większa niż łączny koszt zabiegu. Instytut zaznacza, że to wartość orientacyjna. Może się zmieniać zależnie od pogody, fazy rozwoju i kondycji roślin, obecności innych agrofagów oraz wrogów naturalnych. Przekroczenie progu nie oznacza więc automatycznie, że oprysk jest uzasadniony. Próg to jedna z przesłanek, obok oceny całej plantacji.
Które progi dotyczą jeszcze listopada?
W tabeli progów IOR-PIB okres obserwacji obejmujący listopad ma śmietka kapuściana: od września do listopada, w fazach BBCH 15–19. W tabeli znaczenia szkodników metodyka oznacza ją w kolumnie „rzepak ozimy” jako szkodnika bardzo ważnego. Jej larwy żerują na korzeniu i szyjce korzeniowej. Ślimaki obserwuje się po siewie i w fazach od 1–4 liści oraz w późniejszych. Inne jesienne progi, na przykład dla pchełki rzepakowej czy chowacza galasówka, przypadają na wrzesień i październik. W listopadzie służą raczej do oceny, czy wcześniejsze decyzje były trafne.
| Szkodnik | Termin obserwacji | Próg według IOR-PIB |
|---|---|---|
| Śmietka kapuściana | wrzesień–listopad (BBCH 15–19) | 1 śmietka w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni |
| Ślimaki | po siewie i wschody (BBCH 8–11) | średnio 2–3 ślimaki na pułapkę lub zniszczenie 5% roślin |
| Ślimaki | od 1–4 liści (BBCH 11–15) i później | średnio 4 lub więcej ślimaków na pułapkę lub zniszczenie 10% roślin w stopniu silnym lub bardzo silnym |
| Pchełka rzepakowa | wrzesień–październik (BBCH 12–19) | 3 chrząszcze na 1 mb rzędu |
| Chowacz galasówek | wrzesień–październik (BBCH 12–19) | 2–3 chrząszcze w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni |
Jak prowadzić obserwacje?
Metodyka podkreśla, że bez względu na sposób monitoringu wyniki trzeba zapisywać. Notatki z żółtych naczyń i pułapek na ślimaki, z datą i fazą rozwoju roślin, przydadzą się wiosną i przy planowaniu kolejnego sezonu. Jak ocenić rośliny przed zimą, opisaliśmy w tekście rzepak przed zimą: ocena rozety. Ogólną listę kontrolną obejścia pola znajdziesz w artykule na co patrzeć podczas lustracji rzepaku.
Co z tego wynika teraz, a co na kolejny sezon?
W listopadzie na plantacji, która już rośnie, liczą się przede wszystkim obserwacje i ich zapis. Metody zapobiegawcze wymieniane przez IOR-PIB, takie jak izolacja przestrzenna od innych roślin kapustowatych i agrotechnika, to materiał do planowania następnego siewu, nie zabiegi na teraz. Metodyka jest starsza i nie potwierdza, jakie środki są dziś dopuszczone. Przy każdej decyzji o środku ochrony roślin trzeba sprawdzić aktualną etykietę i rejestr środków ochrony roślin Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
FAQ
Czy przekroczony próg zawsze oznacza zabieg? Nie. IOR-PIB traktuje próg jako wartość orientacyjną, jedną z przesłanek decyzji. O środku decyduje aktualna etykieta i rejestr MRiRW.
Jaki jest próg dla śmietki kapuścianej? Jedna śmietka w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni, od września do listopada.
Czy metodyka jest aktualna? To starsza metodyka IOR-PIB i nie podaje roku wydania na pierwszych stronach. Progi traktuj jako ogólną wskazówkę.
Redakcja Stodo
Fot. Kora27 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
