Sucha zgnilizna rzepaku jesienią: T1 w fazie 4–8 liści według IOR
Metodyka IOR–PIB dla rzepaku każe jesienią, w fazie 4–8 liści, chronić plantację przed suchą zgnilizną kapustnych (Leptosphaeria / Phoma). Próg to 10–20% roślin z pierwszymi objawami; termin pomaga też monitoring askospor SPEC.
W skrócie: IOR–PIB: jesienny zabieg T1 w fazie 4–8 liści przeciw suchej zgniliznie kapustnych i czerni krzyżowych. Próg 10–20% roślin z pierwszymi objawami. Źródła infekcji: resztki, samosiewy, nasiona; rozwój przy 5–25°C i wysokiej wilgotności. Termin wspiera monitoring askospor SPEC.
Dlaczego jesień jest kluczowa dla Phoma?
W metodyce integrowanej ochrony rzepaku ozimego i jarego IOR–PIB sucha zgnilizna kapustnych (Leptosphaeria maculans, L. biglobosa; stadium konidialne Phoma lingam) ma status choroby bardzo ważnej. Infekcja startuje z resztek pożniwnych, samosiewów i nasion. Sprawcy rozwijają się w zakresie 5–25°C przy wysokiej wilgotności gleby i powietrza. Na liściach widać jasnobrunatne plamy z czarnymi piknidiami; na łodydze – jasnoszare plamy z piknidiami. Jesienna ochrona ogranicza późniejsze straty – temat łączymy z oceną stanu plantacji przed zimą w tekście o rozecie 8–10 liści oraz z agrotechniką w dziale rzepak.
Kiedy robić zabieg T1?
| Element (IOR) | Wskazanie |
|---|---|
| Faza T1 | 4–8 liści; głównie sucha zgnilizna i czerń krzyżowych (oraz szara pleśń) |
| Próg szkodliwości | 10–20% roślin z pierwszymi objawami |
| Monitoring askospor | System SPEC (cropnet) – duże stężenie w powietrzu wspiera decyzję o zabiegu |
| Źródła infekcji | Resztki pożniwne, samosiewy, nasiona |
| Warunki rozwoju | 5–25°C, wysoka wilgotność |
IOR podkreśla, że podstawą jest metoda niechemiczna, a fungicyd – gdy to nie wystarcza. Ważnym etapem jest zaprawianie nasion (zgorzel siewek, mączniak rzekomy, czerń, sucha zgnilizna). Kolejny etap to oprysk: jesienią w fazie 4–8 liści, głównie przeciw suchej zgniliznie kapustnych oraz czerni krzyżowych. Wiosną, po ruszeniu wegetacji przy wydłużaniu pędu, możliwy jest T2; w kwitnieniu – T3 przeciw zgniliźnie twardzikowej, czerni i szarej pleśni. Termin zabiegu chemicznego przeciw suchej zgniliznie można też wyznaczać na podstawie monitoringu zarodników workowych Leptosphaeria spp. w systemie SPEC.
Co ogranicza chorobę bez oprysku?
Metoda agrotechniczna według IOR to prawidłowe i terminowe prowadzenie uprawy. Kluczowe: odpowiednie rozdrobnienie resztek pożniwnych oraz głęboka, staranna orka, by je przykryć i przyspieszyć mineralizację. Dłuższa przerwa w uprawie zmniejsza żywotność form przetrwalnikowych. Przy doborze odmian metodyka wskazuje odporność na suchej zgniliźnie, kiłę i czerń krzyżowych; na dużych plantacjach warto siać kilka odmian o różnej odporności. Nawożenie azotem jesienią IOR uzależnia od jakości stanowiska – przy dobrej i bardzo dobrej jakości gleby oraz przedplonu azotu jesienią nie stosuje się w ogóle (przy średniej ok. 20 kg/ha, przy zaledwie zadowalającej – 40 kg/ha); szczegóły N, S i boru – w poradniku o nawożeniu rzepaku jesienią. Aktualną pogodę pod oziminy warto zestawić z prognozą IMGW na 2–8 listopada 2026.
Najczęstsze pytania
Jaki jest próg na suchą zgniliznę?
Według IOR 10–20% roślin z pierwszymi objawami choroby.
W jakiej fazie robić T1?
Jesienią w fazie 4–8 liści, głównie przeciw suchej zgniliznie kapustnych i czerni krzyżowych.
Skąd bierze się infekcja?
Z resztek pożniwnych, samosiewów i nasion; sprzyja temperatura 5–25°C i wysoka wilgotność.
Redakcja Stodo
Fot. Andrzej Otrębski / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
