Rzepak przed zimą: 8–10 liści i szyjka korzeniowa 8–10 mm to optimum
Pod koniec października warto sprawdzić, w jakiej kondycji rzepak wchodzi w zimę. Kodeks dobrej praktyki PSPO i poradnik DODR podają, jak powinna wyglądać prawidłowa rozeta i dlaczego rzepak przerośnięty wymarza łatwiej. Opisujemy, co mierzyć na plantacji.
W skrócie: Rzepak dobrze przygotowany do zimy ma 8–10 liści w rozecie, szyjkę korzeniową grubości 8–10 mm i stożek wzrostu nisko przy ziemi. Korzeń palowy powinien sięgać przynajmniej 20–25 cm. Rośliny przerośnięte, z 12–14 liśćmi i wyniesionym stożkiem, wymarzają łatwiej.
Jak powinna wyglądać rozeta rzepaku przed zimą?
Kodeks dobrej praktyki Polskiego Stowarzyszenia Producentów Oleju i poradnik DODR opisują podobny wzorzec rośliny. Do oceny wystarczy wykopać kilka roślin w różnych miejscach pola.
| Cecha | Stan optymalny |
|---|---|
| Liczba liści | 8–10 |
| Szyjka korzeniowa | 8–10 mm |
| Stożek wzrostu | Nisko, przy powierzchni gleby |
| Korzeń palowy | 20–25 cm (PSPO), do 40–50 cm (DODR) |
Do osiągnięcia takiej rozety rzepak potrzebuje jesienią około 80 dni z temperaturą powyżej 5°C. Wyniki odmian na sezon 2026 opisaliśmy w tekście o rzepaku w PDO 2026.
Dlaczego przerośnięty rzepak wymarza?
Po wczesnym siewie i ciepłej jesieni rośliny tworzą 12–14 liści, a ich stożek wzrostu wynosi się ponad glebę. Taki stożek nie jest chroniony przez ziemię i liście, więc mróz uszkadza go łatwiej. Rośliny wydłużone i zbyt gęste słabiej się hartują. Na plantacjach przerośniętych szczególnie ważne jest obserwowanie stanu roślin po mrozach.
Jak często rzepak wymarza w Polsce?
Dane IUNG-PIB przytaczane w kodeksie PSPO mówią, że na południowym zachodzie Polski poważne wymarzanie rzepaku zdarza się średnio co 18–20 lat. Na północnym wschodzie dzieje się to częściej, co 6–8 lat. Stan ozimin po suchym wrześniu omawialiśmy w tekście oziminy 2026 według IUNG.
Co ze słabym rzepakiem?
Rośliny wyraźnie mniejsze od wzorca, z mniejszą liczbą liści i cieńszą szyjką korzeniową, mają mniej zapasów na zimę. Rozwój jesienny zależy też od zaopatrzenia w azot. Według tabeli DODR rzepak z 8 liśćmi i szyjką 8 mm pobiera jesienią około 50 kg N/ha przy obsadzie 40–50 roślin na m². Rośliny z 12 liśćmi i szyjką 18 mm pobierają około 110 kg N/ha. O jesiennym nawożeniu piszemy w tekście nawożenie rzepaku jesienią.
Co sprawdzić wiosną?
Po zimie ocenia się pąki wierzchołkowe, szyjkę korzeniową i korzenie. Najlepiej przeciąć kilka roślin z różnych części pola. Dopiero wtedy wiadomo, ile roślin przetrwało i czy plantację warto zostawić.
FAQ
Ile liści powinien mieć rzepak przed zimą?
Najlepiej 8–10.
Jaka grubość szyjki korzeniowej jest optymalna?
8–10 mm.
Czy przerośnięty rzepak zawsze wymarznie?
Nie, ale jest bardziej narażony, bo jego stożek wzrostu jest wyniesiony.
Redakcja Stodo
Fot. Graham Robson / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0
