Pszenica po kukurydzy: fuzarioza, resztki i dobór odmiany (IOR, COBORU)
Metodyka IOR–PIB dla kukurydzy wskazuje resztki pożniwne jako pierwotne źródło fuzariozy kolb (Fusarium spp.), a dla pszenicy – niszczenie źródeł infekcji oraz podorywkę i głęboką orkę jesienią. W WPDO zbóż ozimych 2025 odporność na fuzariozę kłosów różni odmiany względem wzorca.
W skrócie: Po kukurydzy IOR–PIB każe dokładnie rozdrabniać i głęboko przyorać resztki – to źródło Fusarium i zagrożenie dla roślin następczych. W pszenicy niszczenie źródeł infekcji, podorywka i głęboka orka jesienią ograniczają fuzariozę kłosów. COBORU w WPDO 2025 pokazuje różnice odmian względem wzorca (7,9 w 2025); lepiej wypadały m.in. Corado, Ambasador i Comodoro.
Dlaczego kukurydza podnosi ryzyko Fusarium?
W metodyce integrowanej ochrony kukurydzy IOR–PIB fuzarioza kolb (grzyby rodzaju Fusarium) jest drugą najważniejszą chorobą tego gatunku w kraju. Pierwotnym źródłem infekcji są zarodniki w glebie oraz na resztkach pożniwnych kukurydzy. Rozwojowi sprzyjają lata ciepłe i wilgotne oraz uszkodzenia przez szkodniki, zwłaszcza omacnicę prosowiankę. Grzyby Fusarium wytwarzają mikotoksyny – metodyka podkreśla wpływ na jakość paszy. Właściwe zagospodarowanie resztek „decyduje w dużej mierze o zdrowotności plantacji zakładanej na polu w kolejnych latach”. Szerzej o agrotechnice tej uprawy: dział kukurydza.
Jak IOR każe zagospodarować resztki przed pszenicą?
| Zabieg (IOR) | Cel |
|---|---|
| Dokładne rozdrabnianie resztek pożniwnych | Ograniczenie inokulum Fusarium i innych agrofagów |
| Głębokie przyoranie resztek | Przyspieszenie rozkładu, mniejsza presja na następną uprawę |
| Głęboka orka jesienna | Element agrotechniki po zbiorze kukurydzy |
| Podorywka + orka jesienią (metodyka pszenicy) | Niszczenie źródeł infekcji fuzariozy kłosów i liści |
Dla omacnicy i chorób fuzaryjnych metodyka kukurydzy wymienia m.in. wczesny zbiór, rozdrabnianie i głębokie przyoranie resztek oraz głęboką orkę jesienną. W metodyce pszenicy ozimej i jarej IOR–PIB metody niechemiczne przy fuzariozie kłosów to: kwalifikowany materiał siewny, niszczenie źródeł infekcji pierwotnych, podorywka i głęboka orka jesienią oraz nawożenie z zachowaniem właściwego stosunku NPK. Te same zasady dotyczą fuzariozy liści. Praktyczny opis jesiennej uprawy roli zbieramy w tekście o orce przedzimowej według IOR; bazę agrotechniki ozimej – w przewodniku uprawa pszenicy.
Jak wybrać odmianę pod kątem fuzariozy kłosów?
COBORU w „Wynikach PDO zbóż ozimych 2025” podaje oceny fuzariozy kłosów (Fusarium spp.) jako odchylenia od wzorca. Dla grupy odmian wzorzec w 2025 r. wyniósł 7,9 (w 2024: 7,5; wyższa nota = lepsza odporność w skali PDO). W tej tabeli dodatnie odchylenie w 2025 r. miały m.in. Corado (+0,6), Ambasador (+0,4), Comodoro (+0,4) i Metro (+0,4). Ujemne – m.in. Meloman (−0,7), Polo (−0,5) i Stelvio (−0,5). Przy siewie po kukurydzy warto czytać aktualną kolumnę fuzariozy w WPDO, a nie tylko plon.
Najczęstsze pytania
Czy sama orka wystarczy przeciw DON?
IOR łączy rozdrabnianie i przyoranie resztek kukurydzy z doborem odmiany, kwalifikowanym materiałem i – gdy trzeba – ochroną chemiczną pszenicy w terminie wrażliwym kłosa. Sam jeden zabieg agrotechniczny nie zastępuje całości metodyki.
Skąd bierze się infekcja kolb kukurydzy?
Z gleby i resztek pożniwnych; może też wynikać z wcześniejszej zgnilizny korzeni i zgorzeli podstawy łodygi, gdy grzybnia przerasta do kolb.
Gdzie sprawdzić odmiany?
W aktualnym WPDO zbóż ozimych COBORU, w kolumnie fuzariozy kłosów względem wzorca.
Redakcja Stodo
Fot. Hartmut Schmidt, Heidelberg / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
