Sobota, 21 listopada 2026 · Imieniny: Gelazja, Heliodor, Janusz
Notowania EUR/PLN4,4559 ▲ 0,9%USD/PLN4,0613 ▲ 1,1%Pszenica konsumpcyjna977 zł/t ▲ 0,5%Kukurydza940 zł/t ▼ -3,4%Rzepak2 505 zł/t ▼ -0,3%Tuczniki6,19 zł/kg ▼ -1,3%Młode byki27,17 zł/kg ▼ -2,2%Mleko surowe1,94 zł/kg ▲ 2,1%Stan: 20.11, 18:12 · wszystkie ceny
Gorące tematy:
Rzepak

WODR: ciepła jesień wydłuża żerowanie szkodników w oziminach i rzepaku

W listopadowym „Poradniku Gospodarskim” Wielkopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego wyjaśnia, jak ciepła jesień, deszcze i susza wpływają na choroby oraz szkodniki zbóż ozimych i rzepaku. Doradca Bartosz Witczak pisze, że prognoza pogody nie zastąpi oględzin plantacji. W rzepaku jesienne opady mogą sprzyjać suchej zgniliźnie kapustnych.

Zdjęcie poglądowe: plantacja rzepaku ozimego zimą w hrabstwie Gloucestershire w Anglii, 11 stycznia 2026 r.

W skrócie: W listopadowym „Poradniku Gospodarskim” Wielkopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego wyjaśnia, jak ciepła jesień, deszcze i susza wpływają na choroby oraz szkodniki zbóż ozimych i rzepaku. Doradca Bartosz Witczak pisze, że prognoza pogody nie zastąpi oględzin plantacji. W rzepaku jesienne opady mogą sprzyjać suchej zgniliźnie kapustnych.

Jesienną suchą zgniliznę kapustnych omówiliśmy już według IOR w tekście o zabiegu T1 w fazie 4–8 liści. Progi szkodliwości ślimaków podawaliśmy według IOR w materiale o śmietce i ślimakach.

Jak ciepła i deszczowa jesień wpływa na oziminy i rzepak?

W numerze listopadowym „Poradnika Gospodarskiego” doradca WODR w powiecie konińskim Bartosz Witczak pisze, że o zdrowotności zbóż ozimych i rzepaku decyduje połączenie temperatury, wilgoci i fazy rozwoju roślin. Te same opady mogą mieć inny skutek podczas wschodów, a inny w kwitnieniu. Ciepła jesień może wydłużać żerowanie szkodników, a częste deszcze ułatwiać rozwój chorób. Prognoza pogody nie zastępuje sprawdzenia roślin na polu.

Jesienią WODR zwraca szczególną uwagę na mszyce w zbożach ozimych. Gdy ciepło utrzymuje się długo, owady mogą dłużej zasiedlać młode rośliny i przenosić wirusy żółtej karłowatości jęczmienia. Choroba zagraża także pszenicy i innym zbożom; rośliny zakażone jesienią mogą dopiero wiosną wykazywać przebarwienia i słabszy wzrost. Sama obecność mszyc nie oznacza jeszcze zakażenia, a żółknięcie liści może wynikać też z niedoborów lub braku wody.

W rzepaku jesienne opady mogą sprzyjać suchej zgniliźnie kapustnych. Grzyby rozwijają się na resztkach pożniwnych, źródle zarodników, a wilgoć i temperatura wpływają na przebieg zakażenia. Doradca zaleca regularne oglądanie liści i korzystanie z komunikatów o ryzyku infekcji. Deszcz podczas wschodów wymaga też kontroli ślimaków, które przy dużej wilgotności mogą żerować również w dzień. Na ich obecność wskazują ślady śluzu i wygryzione fragmenty roślin. Młody rzepak jest szczególnie wrażliwy: uszkodzenie pierwszych liści albo miejsca, z którego wyrasta dalsza część rośliny, może oznaczać utratę całej siewki. Pole najlepiej sprawdzać po deszczu, przy brzegach i w głębi plantacji; pomocne są pułapki.

Co zimą i wiosną zmienia pogodę na polu?

Warunki Uprawa Na co zwracać uwagę według WODR
Ciepła jesień zboża ozime mszyce, wirus żółtej karłowatości jęczmienia
Jesienne opady rzepak sucha zgnilizna kapustnych; ślimaki przy wschodach
Wilgoć, temperatura bliska zeru, gleba niezamarznięta zboża pleśń śniegowa; łamliwość źdźbła
Ciepło i deszcz w kwitnieniu zboża fuzarioza kłosów, mikotoksyny
Wilgotna gleba i powietrze w kwitnieniu rzepak zgnilizna twardzikowa
Kilka cieplejszych dni wiosną rzepak chowacze łodygowe, żółte naczynia
Susza rzepak mączniak prawdziwy, werticilioza

Zimą niska temperatura nie zatrzymuje rozwoju wszystkich chorób. Pleśni śniegowej sprzyjają wilgotne warunki, niezamarznięta gleba i temperatura bliska zeru. Chłodna i wilgotna pogoda może też sprzyjać łamliwości źdźbła zbóż. Po zimie WODR zaleca obejrzeć także korzenie i dolne części roślin.

Wiosną częste deszcze zwiększają zagrożenie chorobami liści, w pszenicy na przykład septoriozą paskowaną. Do zakażenia potrzebna jest wilgoć na roślinie, także z rosy, a objawy mogą pojawić się dopiero po kilku tygodniach. Podczas kwitnienia zbóż ciepło i deszcz zwiększają ryzyko fuzariozy kłosów i mikotoksyn. W kwitnącym rzepaku wilgotna gleba i powietrze sprzyjają zgniliźnie twardzikowej; sam deszcz nie przesądza o chorobie. Po kilku cieplejszych dniach wiosną na rzepaku mogą pojawić się chowacze łodygowe. Pomocne są żółte naczynia, a wyniki trzeba porównać z progami szkodliwości dla rozpoznanego gatunku. Przed zabiegiem należy sprawdzić aktualną etykietę środka. W suchej aurze w rzepaku mogą zyskiwać na znaczeniu mączniak prawdziwy i werticilioza. WODR wskazuje też System Monitoringu Suszy Rolniczej IUNG-PIB.

Jak łączyć obserwacje z komunikatami?

Wpływ pogody — pisze Witczak — trzeba rozpatrywać razem z historią stanowiska. Duży udział zbóż w zmianowaniu może sprzyjać rdzy brunatnej i brunatnej plamistości liści. Liczą się też odporność odmiany i źródła zakażenia. Pomocą są komunikaty Platformy Sygnalizacji Agrofagów IOR-PIB, zestawiane z sytuacją na własnym polu.

Najczęstsze pytania

Czy prognoza pogody wystarczy, żeby zdecydować o zabiegu? Według WODR nie. Prognoza pomaga przewidzieć wzrost zagrożenia, ale decyzja ma wynikać z oceny plantacji i — przy szkodnikach — z porównania obserwacji z progami szkodliwości.

Jakie choroby rzepaku wiąże WODR z pogodą? Jesienne opady mogą sprzyjać suchej zgniliźnie kapustnych. W kwitnieniu wilgotna gleba i powietrze sprzyjają zgniliźnie twardzikowej. W suchszych warunkach mogą zyskiwać na znaczeniu mączniak prawdziwy i werticilioza.

Redakcja Stodo

Fot. Philip Halling / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0. Zdjęcie poglądowe: plantacja rzepaku ozimego zimą w hrabstwie Gloucestershire w Anglii, 11 stycznia 2026 r.