Opas byków zimą w oborze: jakie przyrosty są realne i jak układać dawkę według masy ciała
Intensywny opas buhajków zakłada przyrosty co najmniej 1000 g dziennie. Zebraliśmy zalecenia doradztwa rolniczego i wyniki badań instytutu zootechniki: od jakiej masy zacząć, do jakiej kończyć i ile pasz podawać na kolejnych etapach.
Wraz z końcem sezonu pastwiskowego większość opasów trafia do obory. To dobry moment, żeby sprawdzić, czy dawka odpowiada masie zwierząt i zakładanym przyrostom. Tekst dotyczy żywienia i tempa wzrostu. Wybór rasy i mieszańców to osobny temat, a aktualne ceny byków podajemy w cotygodniowym przeglądzie cen bydła.
Jakie systemy opasu zaleca doradztwo?
Według poradnika centrum doradztwa rolniczego w opasie intensywnym zwierzę powinno przyrastać nie mniej niż 1000 g dziennie. Ten system stosuje się głównie przy buhajkach ras mięsnych i mieszańcach towarowych. Żywienie intensywne zaczyna się przy masie 200–250 kg i trwa do 400–450 kg (wiek 10–12 miesięcy) albo do 500–600 kg (wiek 14–18 miesięcy). Wymaga utrzymania alkierzowego i dużego udziału pasz treściwych w dawce. Poradnik ocenia ten system jako najbardziej opłacalny w polskich warunkach, bo daje szybką rotację zwierząt.
Opas półintensywny i ekstensywny stosuje się raczej przy wolcach i jałówkach w rejonach z dużym udziałem łąk. W półintensywnym po sezonie pastwiskowym zwierzęta dostają sianokiszonkę, siano i paszę treściwą w proporcji około 80:20. Wolce kończą opas w wieku około 18 miesięcy z masą około 520 kg. Zimą w systemie ekstensywnym zakłada się przyrosty 500–600 g dziennie, a na pastwisku 800–1000 g.
| Masa byka | Kiszonka z kukurydzy | Pasza treściwa |
|---|---|---|
| 200 kg | 5 kg | 2,5 kg |
| 300 kg | 8 kg | 2,5 kg |
| 400 kg | 12 kg | 2,8 kg |
| 500 kg | 16 kg | 3,2 kg |
| 600 kg | 20 kg | 4 kg |
Tabela pokazuje przykładową dawkę z zestawienia norm ośrodka doradztwa rolniczego, przy przyroście 1100–1200 g dziennie. Do tego dochodzi 1 kg siana lub słomy, a mieszanka mineralna rośnie od 20 do 70 g dziennie. Pasza treściwa do 300 kg masy to w tym wariancie 70% śruty jęczmiennej i 30% rzepakowej, a powyżej 450 kg 80:20. Ilości pasz objętościowych są orientacyjne, bo zwykle podaje się je do woli.
Co pokazały badania instytutu zootechniki?
W doświadczeniu na buhajkach limousin opasanych od około 241 do 530 kg podstawą była kiszonka z przewiędniętych traw do woli i 1 kg siana dziennie. Grupa intensywna dostawała 1 kg mieszanki treściwej na 100 kg masy ciała (zakładany przyrost 1300 g dziennie), a średnio intensywna 0,6 kg (1000 g). Dawkę treściwą korygowano co około 50 dni po zważeniu zwierząt. To praktyczna wskazówka: bez ważenia trudno ocenić, czy dawka nadąża za wzrostem.
Na co uważać przy zmianie dawki?
- nową dawkę wprowadzaj stopniowo – w badaniu przyzwyczajanie trwało 2 tygodnie,
- bilansuj dawkę w systemie INRA (JPŻ i BTJ), który poradnik wskazuje jako oficjalny w Polsce,
- zapewnij stały dostęp do wody; o wymogach dobrostanu i dopłatach piszemy przy naborze na dobrostan bydła.
FAQ
Ile trwa opas intensywny?
Od 200–250 kg do uboju w wieku 10–12 lub 14–18 miesięcy, zależnie od masy końcowej. Dokładnej liczby dni dla każdej rasy w poradniku – brak.
Czy mocznik można dodawać?
Zestawienie norm przewiduje 50–100 g mocznika dziennie od 400 kg masy w części dawek. Przed użyciem warto skonsultować dawkę z doradcą żywieniowym.
Jakie cielę wybrać do opasu?
Zależy to od rasy i systemu. Pochodzenie i status zdrowotny cieląt z importu opisujemy w tekście o cielętach z Litwy.
Redakcja Stodo
Fot. Pantelemon / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
