Komisja do końca 2026 r. ma zaproponować wycofywanie klatek u niosek i brojlerów

W komunikacie z 7 lipca 2026 r. — Unijnej strategii dotyczącej zwierząt gospodarskich (COM(2026) 576) — Komisja Europejska zapowiedziała kolejne kroki po europejskiej inicjatywie obywatelskiej „End the Cage Age” („Koniec epoki klatkowej”). Do końca 2026 r. zamierza zaproponować ukierunkowany przegląd przepisów o dobrostanie zwierząt w odniesieniu do kur niosek i brojlerów. Wniosek ma się skupić na stopniowym wycofywaniu klatek, praktycznych wskaźnikach dobrostanu w gospodarstwach, zakończeniu systematycznego uśmiercania piskląt płci męskiej oraz równoważnych wymaganiach przywozowych. To zapowiedź wniosku legislacyjnego, a nie przyjęty zakaz i nie obowiązujące jeszcze terminy przejścia na chów bez klatek.

Co Komisja wpisała do strategii

Strategia podkreśla, że potrzebne jest egzekwowanie już obowiązujących przepisów i stopniowe działania następcze wobec inicjatywy obywatelskiej. Mają one odpowiadać na oczekiwania obywateli i koncentrować się na sektorach, w których przejście na chów bez klatek jest wykonalne, oparte na dowodach i poprzedzone odpowiednio długimi okresami przejściowymi.

Ten sam komunikat zapowiada, że do drugiego kwartału 2027 r. podobny wniosek obejmie dobrostan świń, w tym przejście z systemów skrzyń na systemy kojców. Komisja zaznacza, że przygotowuje ocenę skutków, w której analizuje dane i kwestie związane z planowanymi wnioskami. W strategii nie podano daty, od której klatki miałyby zniknąć z kurników, ani długości okresu przejściowego dla niosek.

Osobno Komisja odnosi się do uśmiercania jednodniowych piskląt płci męskiej, które — jak pisze — w sektorze kur niosek nadal jest powszechną praktyką. Wskazuje na technologie określania płci in ovo, już stosowane w części państw członkowskich, ale jeszcze nie w pełni dostępne i przystępne cenowo dla małych i średnich wylęgarni w całej Unii. Aby zwaloryzować odejście od tej praktyki, Komisja przeanalizuje możliwość aktualizacji przepisów o znakowaniu jaj, tak aby lepiej informować konsumentów, także w państwach trzecich.

Co to oznacza dla polskich producentów jaj

Dla hodowców najważniejsze jest rozróżnienie: do czasu przyjęcia i wejścia w życie nowych przepisów unijnych nie zmienia się obowiązujący stan prawny. Strategia zapowiada wniosek do końca 2026 r., a na stronach Komisji nadal podaje się, że ocena skutków jest w toku. Hodowca powinien więc śledzić ogłoszenie projektu, a nie zakładać konkretnej daty zakazu chowu klatkowego.

Komisja pisze wprost, że przejście na systemy bezklatkowe wymaga znacznych inwestycji i że tak dużych potrzeb nie da się pokryć z jednego źródła. Wskazuje na połączenie wynagrodzenia rynkowego, wsparcia publicznego, instrumentów finansowych i inwestycji prywatnych. Rozważy między innymi możliwość specjalnego instrumentu finansowego dla produkcji zwierzęcej. We współpracy z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym — po uwzględnieniu wyników przeglądu legislacyjnego — przeanalizuje preferencyjny dostęp do pożyczek dla rolników przechodzących na systemy bezklatkowe. Kluczowym narzędziem pozostaje Wspólna Polityka Rolna, w tym wsparcie inwestycyjne.

W Polsce już teraz płatność dobrostanowa dla niosek w ekoschemacie wymaga chowu bez klatek, na ściółce — zestaw wymogów opisaliśmy przy ekoschemacie dobrostanu drobiu na 2026 r. To nadal rozwiązanie dobrowolne, finansowane z Planu Strategicznego WPR, a nie unijny zakaz chowu klatkowego.

Komisja zapowiada też równoważne wymagania przywozowe, zgodne z zasadami Światowej Organizacji Handlu. Chodzi o to, by produkty wchodzące na rynek unijny spełniały porównywalne normy dobrostanu. Dla producentów jaj oznacza to, że przyszłe przepisy — gdy zostaną zaproponowane i uchwalone — mają objąć nie tylko stada w Unii. Równolegle Komisja uznaje usprawnienie procedur wydawania zezwoleń za element towarzyszący przeglądowi prowadzącemu do stopniowego wycofywania chowu klatkowego u niosek, bo przebudowa kurników wymaga przewidywalnych pozwoleń.

Rynek już dziś rozróżnia systemy chowu w cenach jaj. Najnowsze notowania według systemów podawaliśmy przy cenach jaj z tygodnia 44.

Fot. Otwarte Klatki / Wikimedia Commons, CC BY 2.0