Sprzedaż świń w strefie ASF: jakie warunki obowiązują przy przemieszczaniu z obszaru I, II i III
W strefach ASF każda wysyłka świń wymaga spełnienia dodatkowych warunków. Wyjaśniamy, co według unijnego rozporządzenia 2023/594 i materiałów inspekcji weterynaryjnej trzeba zrobić przed sprzedażą tuczników lub warchlaków z obszaru I, II i III.
Czym są strefy ASF i jak sprawdzić, w której leży gospodarstwo, wyjaśniamy w tekście ASF – strefy ograniczeń i obowiązki hodowcy. Tu zajmujemy się jednym, praktycznym pytaniem: co trzeba spełnić, żeby legalnie wywieźć świnie z gospodarstwa położonego w strefie. Zasady wynikają z rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/594, które od 21 kwietnia 2023 r. zastąpiło wcześniejsze przepisy. Opieramy się na jego tekście i na materiałach dla rolników przygotowanych przez inspekcję weterynaryjną.
Od czego zaczyna się każda wysyłka?
Każde przemieszczenie przesyłki świń z obszaru objętego ograniczeniami wymaga zezwolenia powiatowego lekarza weterynarii, a przesyłce musi towarzyszyć świadectwo zdrowia. Wymogi dotyczą wszystkich gospodarstw wysyłających świnie, niezależnie od tego, czy zwierzęta jadą w obrębie strefy, czy poza nią. Gospodarstwo musi spełniać wzmocnione wymogi bioasekuracji z załącznika III do rozporządzenia 2023/594, a urzędowy lekarz weterynarii musi je skontrolować co najmniej raz po objęciu terenu ograniczeniami lub w ciągu trzech miesięcy przed wysyłką.
Jakie warunki są wspólne dla obszarów I, II i III?
- świnie przebywały w gospodarstwie co najmniej 30 dni przed wysyłką (albo od urodzenia, jeśli są młodsze) i w tym czasie nie wprowadzono świń z obszarów II i III niespełniających wymogów,
- urzędowy lekarz weterynarii zbadał klinicznie świnie w gospodarstwie w ciągu 24 godzin przed wysyłką, z wynikiem bez objawów ASF,
- w razie potrzeby pobrano próbki do badań laboratoryjnych, a wynik był ujemny.
Przy wysyłkach w obrębie Polski z obszarów I i II lekarz może ograniczyć badanie kliniczne do świń przemieszczanych lub od niego odstąpić, jeśli wcześniejsze wizyty i ciągły nadzór w gospodarstwie dały dobre wyniki.
| Obszar | Zasada ogólna | Co jest możliwe |
|---|---|---|
| I (niebieski) | wysyłka po spełnieniu warunków ogólnych | handel w kraju i poza nim po badaniu |
| II (różowy) | zakaz z odstępstwami | m.in. ubój w rzeźni w kraju; po przemieszczeniu świnie zostają w zakładzie co najmniej 15 dni |
| III (czerwony) | zakaz z odstępstwami | do zakładu w obszarze III, a przy problemach z dobrostanem – do zakładu w obszarze II w tym samym łańcuchu dostaw; świnie zostają tam co najmniej 15 dni |
Co z wysyłką do rzeźni z obszaru II?
Powiatowy lekarz weterynarii może zezwolić na przemieszczenie świń w celu niezwłocznego uboju do rzeźni w tym samym lub innym obszarze II, położonej możliwie blisko gospodarstwa. Jeśli to niemożliwe – do rzeźni w obszarze I lub III, a w ostateczności poza strefami, zawsze w Polsce. Rzeźnia musi być wyznaczona przez lekarza weterynarii. Wysyłka do innego kraju UE wymaga m.in. braku ogniska w gospodarstwie przez 12 miesięcy, wcześniejszego powiadomienia i zaplombowanego środka transportu.
Jakie wymogi dotyczą transportu?
Środek transportu musi być szczelny, oczyszczony i odkażony po każdym przewozie oraz wysuszony przed kolejnym załadunkiem. Trasy powinny w miarę możliwości omijać inne gospodarstwa ze świniami. Codzienną bioasekurację w sezonie zimowym opisujemy w tekście ASF zimą: słoma, pasza, polowania i świniobicie, a aktualne ogniska – na mapie chorób i w przeglądzie chorób zwierząt.
FAQ
Czy przed sprzedażą trzeba zawiadomić inspekcję?
Tak – bez zezwolenia powiatowego lekarza weterynarii świnie ze strefy nie mogą wyjechać. Termin zgłoszenia ustala inspektorat; ogólnej liczby dni w przepisach – brak.
Czy przepisy krajowe coś zmieniają?
Rozporządzenie MRiRW z 12 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 344) dodaje wymogi bioasekuracji. Szczegóły dla konkretnego gospodarstwa podaje powiatowy inspektorat weterynarii.
Redakcja Stodo
Fot. MOs810 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
