Bioasekuracja w chlewni: wymogi krok po kroku według rozporządzenia ASF
Od 18 marca 2026 r. w całej Polsce obowiązuje rozporządzenie MRiRW o środkach zwalczania ASF (Dz.U. 2026 poz. 344). Poniżej lista nakazów i zakazów dla każdego zakładu ze świniami – od pomieszczeń i mat po paszę, rejestry i wyjątki dla uboju na użytek własny.
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2026 r. w sprawie środków zwalczania afrykańskiego pomoru świń (Dz.U. z 2026 r. poz. 344) weszło w życie 18 marca 2026 r. Dotyczy każdego zakładu, w którym utrzymuje się świnie. Poniżej zestawiamy wymogi z § 1–§ 4 w formie listy kroków. Sezonowe kwestie słomy, polowań i zimowego świniobicia opisaliśmy osobno w tekście ASF zimą – bioasekuracja w chlewni.
Krok 1. Pomieszczenia i ochrona budynku
Świnie utrzymuje się w odrębnych, zamkniętych pomieszczeniach przeznaczonych tylko dla świń, z oddzielnym wejściem i bez bezpośredniego przejścia do pomieszczeń innych zwierząt kopytnych. Budynek trzeba zabezpieczyć przed dostępem zwierząt dzikich i domowych. Osobom postronnym uniemożliwia się wejście do budynków ze świniami. Obowiązuje też zwalczanie gryzoni.
Krok 2. Maty, dezynfekcja i higiena wejść
Przed każdym wejściem i wyjściem z pomieszczeń ze świniami stosuje się urządzenia dezynfekcyjne albo maty. Maty muszą być stale utrzymywane w stanie zapewniającym skuteczność środka; ich szerokość nie może być mniejsza niż szerokość wejścia, a długość – nie mniejsza niż 1 m. Osoby wchodzące myją i odkażają ręce oraz oczyszczają i odkażają obuwie. Narzędzia i sprzęt do obsługi świń czyści się i odkaża na bieżąco.
Krok 3. Ludzie, odzież i obsługa tylko w tym gospodarstwie
Czynności przy świniach wykonują wyłącznie osoby, które robią to tylko w danym zakładzie. Posiadacz prowadzi i aktualizuje rejestr tych osób. Obsługa używa odzieży ochronnej i obuwia ochronnego przeznaczonych wyłącznie do tej pracy. Zakazane jest wykonywanie obsługi świń przez osoby, które w ciągu ostatnich 48 godzin uczestniczyły w polowaniu lub odłowie zwierząt łownych.
Krok 4. Pasza, słoma i kontakt z dzikami
Pasza musi być zabezpieczona przed zwierzętami dzikimi i domowymi. Zakazane jest karmienie zielonką lub ziarnem z obszarów ograniczeń II i III oraz z obszarów z załącznika II do rozporządzenia (UE) 2023/594, chyba że paszę poddano obróbce unieszkodliwiającej wirus albo składowano bez dostępu dzików co najmniej 30 dni. Analogiczny zakaz dotyczy słomy na ściółkę – tu składowanie bez dostępu dzików wynosi co najmniej 90 dni albo wymagana jest obróbka. Na teren zakładu nie wolno wnosić ani wwozić zwłok, tusz, części tusz i produktów ubocznych od dzików. W całym kraju obowiązuje zakaz dokarmiania dzików.
Krok 5. Rejestry i spis świń
Prowadzi się rejestr środków transportu do przewozu świń, paszy lub produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego wjeżdżających na teren zakładu oraz rejestr wejść osób do pomieszczeń ze świniami. Posiadacz sporządza i na bieżąco aktualizuje spis świń z podziałem na prosięta, warchlaki, tuczniki, lochy, loszki, knury i knurki.
| Wymóg | Gdzie | Uwaga |
|---|---|---|
| maty/urządzenia przy wejściach do pomieszczeń | cały kraj | szer. ≥ wejście, dł. ≥ 1 m |
| maty przy wjazdach/wejściach do zakładu | obszary I, II, III | wyjątek: tylko ubój na użytek własny |
| spis świń i rejestr pojazdów/wejść | cały kraj | zwolnienie poza strefami przy samym uboju własnym |
Krok 6. Strefy ograniczeń i system otwarty
Na obszarach objętych ograniczeniami I, II i III maty lub niecki są wymagane także przed wejściami i wjazdami do zakładu (oraz wyjściami i wyjazdami). Przepisu tego nie stosuje się, gdy świnie utrzymuje się wyłącznie w celu produkcji mięsa na użytek własny. Poza strefami takie gospodarstwa są zwolnione także ze spisu świń i rejestru pojazdów oraz wejść. Przy systemie otwartym wybieg zabezpiecza się podwójnym ogrodzeniem lub pełnym ogrodzeniem o wysokości co najmniej 1,5 m związanym na stałe z podłożem, a każde wejście i wjazd – matą lub niecką. Strefy i obowiązki przy przemieszczaniu opisujemy w tekście ASF – strefy i obowiązki oraz w dziale choroby zwierząt.
FAQ
Od kiedy obowiązuje lista wymogów?
Od 18 marca 2026 r., zgodnie z § 18 rozporządzenia Dz.U. 2026 poz. 344.
Czy małe gospodarstwo na własny użytek też musi mieć maty przy budynku?
Tak poza zwolnieniami wskazanymi w rozporządzeniu. Poza strefami I–III gospodarstwa wyłącznie na użytek własny są zwolnione ze spisu i rejestru pojazdów/wejść; w strefach – z mat przy wejściach i wjazdach do zakładu, jeśli utrzymanie jest wyłącznie na użytek własny.
Ile dni składować słomę ze strefy?
Co najmniej 90 dni w miejscu niedostępnym dla dzików, jeśli nie poddano jej obróbce unieszkodliwiającej wirus.
Redakcja Stodo
Fot. MOs810 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
