EUDR a bydło: od 30.12.2026 geolokalizacja gospodarstw. Polska ustawa to projekt UC101

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1115 w sprawie towarów i produktów związanych z wylesianiem i degradacją lasów (EUDR) obowiązuje we wszystkich państwach członkowskich bezpośrednio. Według Komisji Europejskiej główne obowiązki dla dużych i średnich podmiotów oraz traderów zaczynają się 30 grudnia 2026 r., a dla osób fizycznych oraz mikro- i małych przedsiębiorstw – 30 czerwca 2027 r. (z wyjątkami m.in. dla produktów objętych dawnym rozporządzeniem o drewnie). Terminy wynikają z nowelizacji rozporządzeniem (UE) 2025/2650.

Kogo dotyczy EUDR w sektorze bydła

EUDR obejmuje odnośne towary i produkty wymienione w załączniku I. W kolumnie towarów jest m.in. bydło. Do produktów należą m.in. żywe zwierzęta (kody HS 0102 21 i 0102 29) oraz mięso i inne produkty z bydła ujęte w tym załączniku. Komisja Europejska poinformowała 13 lipca 2026 r., że akt delegowany aktualizujący załącznik I usuwa z zakresu surowe skóry i skórki bydła oraz skóry wyprawione i skórę bydlęcą (m.in. pozycje związane z kodami 4101, 4104 i 4107), a jednocześnie doprecyzowuje inne pozycje. Aktualny wykaz jest w tekście skonsolidowanym rozporządzenia.

Pierwsza osoba, która wprowadza bydło lub produkt z bydła do obrotu w UE albo je wywozi, jest „podmiotem” w rozumieniu art. 2. Musi przeprowadzić należytą staranność i złożyć oświadczenie (albo – gdy spełnia warunki mikro- lub małego podmiotu pierwotnego – deklarację uproszczoną). Kolejne podmioty w łańcuchu mogą mieć obowiązki traderów lub podmiotów „downstream”, zależnie od roli i wielkości – opisuje to FAQ Komisji Europejskiej.

Geolokalizacja gospodarstw, w których przebywało bydło

Art. 9 ust. 1 lit. d rozporządzenia wymaga m.in. geolokalizacji miejsc produkcji. Dla produktów zawierających lub wytworzonych z bydła geolokalizacja dotyczy wszystkich gospodarstw (establishments), w których zwierzęta były utrzymywane – nie tylko miejsca urodzenia czy rzeźni. Według definicji geolokalizacji (art. 2) działki powyżej 4 ha przy towarach innych niż bydło opisuje się wielobokami; dla bydła FAQ Komisji wskazuje, że wystarczy jeden punkt współrzędnych dla każdego gospodarstwa. Okres produkcji to życie zwierzęcia od urodzenia do uboju. Bydło urodzone przed 29 czerwca 2023 r. (wejście rozporządzenia w życie) nie wchodzi w zakres EUDR.

Identyfikacja stad i przemieszczeń w Polsce opiera się także na systemie IRZ – praktyczne kroki w portalu opisujemy w poradniku IRZplus. Rynek bydła mięsnego i mlecznego śledzimy w dziale hodowli bydła.

Co z polską ustawą – projekt UC101

Sam EUDR nie czeka na ustawę krajową: rozporządzenie unijne stosuje się bezpośrednio. Polska musi jednak wyznaczyć organy właściwe, tryb kontroli i sankcje. Ministerstwo Klimatu i Środowiska podaje, że aktem ma być ustawa, nad którą trwają prace, oznaczona w wykazie Rady Ministrów jako UC101. Projekt przygotowano z MRiRW, MRiT i KAS. Według założeń resortu klimatu za bydło i produkty z bydła z załącznika I ma odpowiadać Inspekcja Weterynaryjna (powiatowi lekarze weterynarii i Główny Lekarz Weterynarii); IJHARS – za kakao, kawę, palmę i soję; Inspekcja Ochrony Środowiska – za drewno i kauczuk.

W Rządowym Centrum Legislacji projekt UC101 ma status otwarty (utworzony 9 kwietnia 2026 r.). To nie jest jeszcze obowiązująca ustawa Dz.U. – etap to prace rządowe. Inne tematy z działu przepisów zbieramy w prawie i podatkach.

Fot. Henk Monster / Wikimedia Commons, CC BY 3.0