Spadek i darowizna gospodarstwa rolnego: kiedy bez podatku w 2026 roku

Przekazanie gospodarstwa w rodzinie albo nabycie gruntów rolnych może być zwolnione z podatku od spadków i darowizn. Wyjaśniamy na podstawie tekstu jednolitego ustawy z 2026 roku, kto korzysta ze zwolnienia, jakie warunki trzeba spełnić, jaki jest termin zgłoszenia do urzędu skarbowego i kiedy można go przywrócić.

Zwolnienie	Kogo dotyczy	Główny warunek
Grunty gospodarstwa rolnego (art. 4 ust. 1 pkt 1)	każdy nabywca	powierzchnia po nabyciu 11–300 ha, prowadzenie gospodarstwa min. 5 lat
Najbliższa rodzina (art. 4a)	małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha	zgłoszenie do urzędu skarbowego w 6 miesięcy
Wkłady w spółdzielniach rolników, RSP, kółkach rolniczych (art. 4 ust. 1 pkt 3)	spadkobiercy	—

Kiedy grunty rolne są zwolnione niezależnie od pokrewieństwa?

Art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy (t.j. Dz.U. 2026 poz. 478) zwalnia nabycie własności gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, razem z drzewami i innymi roślinami. Muszą być spełnione łącznie trzy warunki:

• w wyniku nabycia powstaje albo powiększa się gospodarstwo rolne,
• powierzchnia gospodarstwa po nabyciu wynosi co najmniej 11 ha i nie więcej niż 300 ha,
• nabywca prowadzi to gospodarstwo co najmniej 5 lat od dnia nabycia.

Przepis mówi o gruntach – nie wymienia budynków ani maszyn. Zwolnienie stanowi pomoc de minimis w rolnictwie (rozporządzenie Komisji nr 1408/2013), więc liczy się do limitu tej pomocy.

Kto z rodziny nie płaci podatku?

Art. 4a zwalnia nabycie przez małżonka, zstępnych (dzieci, wnuki), wstępnych (rodziców, dziadków), pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę. Dotyczy to każdego majątku, więc także całego gospodarstwa z budynkami. Uwaga: zięć, synowa i teściowie należą do I grupy podatkowej, ale nie są objęci tym zwolnieniem.

W jakim terminie zgłosić spadek lub darowiznę?

Warunkiem zwolnienia z art. 4a jest zgłoszenie nabycia naczelnikowi urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy. Termin liczy się:

• przy spadku – od uprawomocnienia się orzeczenia sądu albo od zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia lub wydania europejskiego poświadczenia spadkowego,
• przy darowiźnie – od dnia powstania obowiązku podatkowego,
• jeśli ktoś dowiedział się o nabyciu później – od dnia, w którym się dowiedział (trzeba to uprawdopodobnić).

Zgłoszenia nie trzeba składać, gdy darowiznę zawarto w formie aktu notarialnego albo wartość nabyć od tej samej osoby (w roku ostatniego nabycia i w 5 latach wcześniejszych) nie przekracza 36 120 zł. Darowiznę pieniędzy ponad tę kwotę trzeba udokumentować przelewem lub przekazem pocztowym. Bez spełnienia warunków podatek liczy się jak dla I grupy.

Co, jeśli termin minął?

Od 20 sierpnia 2025 r. obowiązuje art. 4c, dodany ustawą z Dz.U. 2025 poz. 1064. Urząd skarbowy przywraca termin na zgłoszenie na wniosek podatnika, jeśli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Ile wynosi podatek bez zwolnienia?

Kwoty wolne od podatku (art. 9) to 36 120 zł w I grupie, 27 090 zł w II i 5733 zł w III. Nadwyżkę opodatkowuje się według skali z art. 15: w I grupie 3%, 5% i 7%, w II grupie 7%, 9% i 12%, w III grupie 12%, 16% i 20%, z progami 10 278 zł i 20 556 zł.

Przy przekazywaniu ziemi warto też sprawdzić podatek rolny na 2027 rok i zasady emerytury rolniczej w KRUS.

Najczęstsze pytania

Czy wnuk przejmujący gospodarstwo po dziadku płaci podatek?

Nie, jeśli w terminie 6 miesięcy zgłosi nabycie w urzędzie skarbowym – wnuk jest zstępnym, więc korzysta ze zwolnienia z art. 4a.

Czy synowa może skorzystać ze zwolnienia?

Nie z art. 4a. Może natomiast skorzystać ze zwolnienia gruntów rolnych z art. 4 ust. 1 pkt 1, jeśli spełni warunki powierzchni i prowadzenia gospodarstwa przez 5 lat.

Czy przy darowiźnie u notariusza trzeba iść do urzędu skarbowego?

Nie trzeba składać zgłoszenia z art. 4a – ustawa zwalnia z tego obowiązku, gdy umowę zawarto w formie aktu notarialnego.

Fot. Gliwi / Wikimedia Commons, CC BY 3.0