Siew w listopadzie: rzepak odpada, pszenica z normą wyższą o 10–20%

W skrócie: Rzepaku ozimego w listopadzie już się nie sieje: według IUNG-PIB optimum to 15–25 sierpnia, a dopuszczalne opóźnienie to około 7 dni. Pszenicę ozimą wysiewa się optymalnie do 10 października, ale dr Sekutowski dopuszczał siew nawet do końca listopada, pod warunkami: mrozoodporna odmiana, norma wyższa o 10–20% i siew na 1–2 cm.

Czy w listopadzie można jeszcze siać rzepak ozimy?

Nie, żaden z przywołanych materiałów nie przewiduje takiego siewu. Z opracowania prof. Danuty Leszczyńskiej z IUNG-PIB (WRP, 29.08.2021) wynika, że optymalny termin siewu rzepaku w większości rejonów Polski to 15–25 sierpnia, na północnym wschodzie do 10 sierpnia. Opóźnienie może wynosić do 7 dni, a dłuższe oznacza dużą obniżkę plonu. Jeśli rzepak nie został wysiany, nie ma więc agrotechnicznego uzasadnienia dla listopadowego siewu. Pola, na których już wschodzi, opisujemy w poradniku o jesiennej lustracji rzepaku.

Jaki jest agrotechniczny termin siewu pszenicy ozimej?

Według tego samego opracowania IUNG-PIB termin zależy od regionu.

Rejon	Optymalny siew
Północny wschód i wschód	15–25 września
Centrum i południowy wschód	20–30 września
Północny zachód i zachód	20 września – 5 października
Dolny Śląsk	25 września – 10 października

Serwis doradczy IUNG podaje ogólnie trzecią dekadę września, a na południowym zachodzie pierwszą dekadę października. Instytut zaznacza też, że skutek opóźnienia zmienia się z roku na rok: po długiej i ciepłej jesieni jest słabszy, po krótkiej i chłodnej wyraźnie silniejszy.

Kiedy listopadowy siew pszenicy ma sens?

Dr inż. Tomasz Sekutowski w artykule z 24.11.2024 uznał, że opóźnienie siewu niektórych odmian do ostatnich dni listopada, a nawet początku grudnia, jest akceptowalne. Ocenił to jednak na podstawie ówczesnych warunków wilgotnościowo-termicznych, więc nie jest to reguła na każdą jesień. Według autora pszenica ozima siana późno zwykle plonuje lepiej niż jara siana na wiosnę, o ile spełnione są poniższe warunki.

Warunek	Zalecenie
Odmiana	Zimotrwałość min. 5,5 w skali 9°
Zdrowotność	Tolerancja na fuzariozy
Norma wysiewu	+10%, przy bardzo późnym +20%
Głębokość siewu	1–2 cm

Autor wskazuje też, że najlepiej, gdy pszenica wchodzi w zimę w fazie szpilkowania (BBCH 10–11), a najgorzej w fazie trzech liści (BBCH 13). Dopuszcza wiosenne biostymulatory, choć nie są konieczne.

Jakie są wady siewu opóźnionego?

Autor wymienia dodatkowe koszty nasion i preparatów oraz ryzyko słabszego przezimowania lub wymarznięcia. Rośliny, które nie osiągną bezpiecznej fazy przed zimą, tracą zdolność tworzenia płodnych pędów bocznych wiosną. To oznacza mniejszą obsadę kłosów. Z kolei pszenicę jarą IUNG zaleca siać w trzeciej dekadzie marca lub 1 kwietnia, a jej opóźnienie jest groźniejsze niż opóźnienie ozimej. Dobór odmiany ułatwia lista zalecanych odmian, a o praktyce siewu po późnym przedplonie piszemy w tekście o siewie pszenicy po późno schodzącym przedplonie.

Co zrobić na polach już zasianych?

Pod nawożenie azotem obowiązują terminy programu azotanowego: sprawdź wyjątki od zakazu po 20 października. Dawki fosforu i potasu pod pszenicę omawia nasz tekst o nawożeniu przed siewem, a azot, siarkę i bor pod rzepak o nawożeniu rzepaku jesienią.

Najczęstsze pytania

Do kiedy można siać rzepak ozimy?

Według IUNG-PIB optimum to 15–25 sierpnia, a dopuszczalne opóźnienie to około 7 dni.

Czy pszenicę ozimą można siać w listopadzie?

Poza optimum jest to ryzykowne, ale dr Sekutowski dopuszczał to w 2024 r. dla odmian o wysokiej zimotrwałości.

O ile zwiększyć normę wysiewu przy późnym siewie?

Autor zaleca o 10%, a przy bardzo późnym siewie nawet o 20%.

Lepsza pszenica ozima w grudniu czy jara na wiosnę?

Według dr. Sekutowskiego późno siana ozima zwykle plonuje lepiej, o ile spełnione są warunki odmiany, normy i głębokości.

Redakcja Stodo

Fot. Ralf Lotys (Sicherlich) / Wikimedia Commons, CC BY 3.0