Ziemniaki w kopcu: okrywa jesienna i zimowa według IHAR Jadwisin

W skrócie: IHAR–PIB w Jadwisinie zaleca kopiec o szerokości około 180 cm i wysokości 90 cm z dwuetapową okrywą. Jesienią daje się około 20 cm słomy i 5–10 cm ziemi z otwartą kalenicą. Okrywę zimową zakłada się, gdy temperatura u podstawy spadnie do około 3°C. W kopcu nie przechowuje się ziemniaków na frytki i chipsy.

Dla kogo kopiec nadal ma sens?

Według dr. hab. Zbigniewa Czerko z Zakładu Przechowalnictwa IHAR–PIB w Jadwisinie nowoczesne przechowalnie obejmują w Polsce tylko część zbiorów. Reszta trafia do piwnic, budynków gospodarczych i kopców ziemnych. Kopiec nadaje się do ziemniaków jadalnych, sadzeniaków, skrobiowych i paszowych. Nie nadaje się do surowca na frytki i chipsy, bo nie da się utrzymać stabilnej temperatury w całym przekroju pryzmy przez cały sezon. O temperaturach w przechowalni pisaliśmy osobno w tekście o ziemniakach w przechowalni.

Jak zbudować pryzmę według Jadwisina?

Kopiec zakłada się na równym, suchym i przepuszczalnym terenie, najlepiej w osi północ–południe, ewentualnie w cieniu budynku lub drzew. Na glebach zwięzłych IHAR zaleca opaskę odprowadzającą wodę. Przed usypaniem pas szerokości około 180 cm wyrównuje się na głębokość do 10 cm, a ziemię odkłada na bok do późniejszego obsypania.

Do kopcowania nadają się bulwy zdrowe, dojrzałe i suche, przebrane po kombajnie lub kopaczce. Pryzmę formuje się w trójkąt i przed okryciem ponownie przegląda, odrzucając bulwy chore i uszkodzone.

Kiedy zakładać okrywę jesienną, a kiedy zimową?

Doświadczenia Jadwisina wskazują, że lepsza jest okrywa dwuetapowa niż jednorazowa „na sucho”. Cieńsza okrywa jesienna ułatwia odprowadzenie ciepła i wilgoci po zbiorze, a jednocześnie chroni przed wczesnymi przymrozkami. Grzbiet o szerokości około 30 cm zostawia się bez ziemi, żeby kalenica oddychała.

Okrywę zimową zakłada się pod koniec listopada lub na początku grudnia, gdy temperatura u podstawy kopca spadnie do około 3°C i zamarznie ziemia jesiennej warstwy. Wtedy dokładamy 10–15 cm słomy (albo plew, zgonin, liści) i obsypujemy kopiec ziemią całkowicie. Przy silnym mrozie bez śniegu IHAR dopuszcza dodatkowe okrycie słomą albo śniegiem.

Jak ograniczyć kiełkowanie i kiedy kontrolować kopiec?

Badania IHAR pokazują, że przechowywanie w około 3°C opóźnia kiełkowanie średnio o dwa miesiące względem 8°C. Dlatego wychłodzenie pryzmy przed pełną okrywą zimową ma znaczenie nie tylko dla mrozu, ale też dla spoczynku bulw. Termometr umieszcza się najlepiej w boku kopca, w połowie wysokości, zagłębiony około 20 cm w ziemniaki: temperatura u podstawy jest najniższa, a w kalenicy najwyższa.

Po 3–4 tygodniach warto wyjąć próbki z kilku miejsc i ocenić gnicie. Przy pojedynczych bulwach chorych odkrywa się powierzchnię pryzmy; przy większej liczbie partię trzeba przebrać i zużyć. Rozładunek robi się dopiero przy temperaturze powietrza powyżej 0°C, odkrywając tylko odcinek przeznaczony do wybierania. Więcej o rozpoznaniu suchej i mokrej zgnilizny masz w tekście o suchej i mokrej zgniliźnie bulw. Przegląd innych materiałów o uprawie znajdziesz w dziale ziemniaki.

Najczęstsze pytania

Czy w kopcu można trzymać ziemniaki na frytki?

Według IHAR nie. Brak stabilnej temperatury w sezonie dyskwalifikuje surowiec do przetwórstwa spożywczego.

Jakie są typowe ubytki naturalne?

W kopcu i piwnicy IHAR podaje ubytki naturalne rzędu 3,5–5,5% w sezonie; porażenie chorobami zależy od odmiany i ochrony plantacji.

Czy okrywa jednowarstwowa wystarczy?

Rolnicy czasem tak robią przy lekkiej zimie, ale wieloletnie doświadczenia Jadwisina wskazują przewagę okrywy jesiennej i zimowej z otwartą kalenicą jesienią.

Redakcja Stodo

Fot. Silver Spoon / Wikimedia Commons, Public domain