Przemieszczanie świń bez świadectwa zdrowia: warunki z art. 29a i stawki opłat
Od 18 marca 2026 r. hodowca może zgłosić w IRZplus zamiar przemieszczenia świń w kraju bez papierowego świadectwa zdrowia. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi w piśmie z 3 września 2026 r. potwierdziło, że wtedy opłata za kontrolę nie jest pobierana. Resort nie zgodził się natomiast na zniesienie stawek, gdy świadectwo nadal jest wystawiane.
Krajowa Rada Izb Rolniczych wnioskiem z 27 lipca 2026 r. chciała zniesienia opłat za wystawianie weterynaryjnych świadectw zdrowia dla świń. W piśmie z 3 września 2026 r. ministerstwo rolnictwa odpowiedziało, że nie widzi podstaw, by z tego obowiązku zrezygnować. Jednocześnie wskazało inną drogę: od 18 marca 2026 r. art. 29a ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt pozwala – po spełnieniu określonych warunków – przemieścić świnie do innej siedziby stada albo do rzeźni na terytorium Polski bez świadectwa. Wtedy opłata związana z kontrolą przy wystawieniu takiego dokumentu nie jest w ogóle pobierana.
Zgłoszenie zamiaru w IRZplus jest dobrowolne
Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa udostępniła tę funkcję w aplikacji IRZplus 18 marca 2026 r. Zgłoszenie zamiaru przemieszczenia jest dobrowolne i ma wyłącznie postać elektroniczną. Kto z niego nie skorzysta, przemieszcza świnie na dotychczasowych zasadach, a więc ze świadectwem wystawianym przez urzędowego lekarza weterynarii.
Posiadacz świni może zgłosić powiatowemu lekarzowi weterynarii albo innemu uprawnionemu lekarzowi, właściwemu ze względu na siedzibę stada, zamiar przemieszczenia na 4 dni przed planowanym terminem. Przepis dotyczy wyłącznie przemieszczenia do innej siedziby stada lub do rzeźni położonych w Polsce. Agencja przekazuje zgłoszenie weterynarzowi. Jeżeli spełnione są wymagania z unijnego prawa o zdrowiu zwierząt i z przepisów dotyczących afrykańskiego pomoru świń, lekarz informuje o możliwości przemieszczenia posiadacza, ewentualnego pośrednika, odbiorcę oraz lekarza właściwego dla miejsca przeznaczenia. Gdy wymagania nie są spełnione, posiadacz dostaje informację, że świni nie można przemieścić. Zgłoszenie uznaje się też za bezskuteczne, gdy lekarz przekaże informację o braku możliwości przemieszczenia albo gdy wyjątkowa sytuacja, niezależna od zgłaszającego i od Agencji, uniemożliwi złożenie, przyjęcie lub przetworzenie zgłoszenia.
To, czy ruch jest możliwy, ocenia powiatowy lub urzędowy lekarz weterynarii, a nie pracownicy Agencji. W strefach ASF nadal liczą się obowiązujące ograniczenia; osobno opisaliśmy warunki sprzedaży i przemieszczania świń w obszarach I–III. Aktualny przebieg ognisk i stref w kraju jest na stronie o chorobach zwierząt.
Dwa terminy na sam transport
Jeżeli do zgody potrzebne było badanie kliniczne, świnię przemieszcza się w ciągu 48 godzin od daty i godziny zamieszczenia w komputerowej bazie danych informacji o możliwości przemieszczenia. Gdy badania nie było, termin wynosi 2 dni od dnia przekazania tej informacji posiadaczowi. Posiadacz musi też – niezwłocznie, nie później niż w tym samym terminie – zgłosić w systemie rzeczywiste przemieszczenie. Agencja podkreśla, że zgłoszenie zamiaru nie zastępuje zgłoszenia przemieszczenia. Odbiorca, czyli posiadacz stada docelowego albo rzeźnia, potwierdza przyjęcie zwierząt w terminie 2 dni od dnia przemieszczenia.
Gdy świadectwo zostaje, opłata też
Jeśli świnie mają być zaopatrzone w dokument wystawiony przez urzędowego lekarza, Inspekcja Weterynaryjna pobiera opłatę za kontrolę na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej. Stawki są w rozporządzeniu ministra z 27 marca 2026 r. Za kontrolę świń jest to 50,03 zł za pierwsze 15 minut i 16,68 zł za każde następne rozpoczęte 15 minut. Za kontrolę innych zwierząt minimalna stawka wynosi 133,42 zł za pierwszą godzinę. Ministerstwo w piśmie zestawiło typowe przedziały w dniu roboczym, poza godzinami nocnymi:
| Czas kontroli | Świnie | Do 50 świń w stadzie |
|---|---|---|
| do 15 min | 50,03 zł | 20,00 zł |
| powyżej 15 do 30 min | 66,71 zł | 20,00 zł |
| powyżej 30 do 45 min | 83,39 zł | 20,85 zł |
| powyżej 45 do 60 min | 100,07 zł | 25,02 zł |
Obniżka w ostatniej kolumnie wynika z art. 32 ust. 1 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej: w gospodarstwie, w którym utrzymuje się nie więcej niż 50 świń, opłatę zmniejsza się o 75 procent, ale nie poniżej 20 zł. Dlatego krótka kontrola schodzi do tego minimum, a dłuższa – już powyżej pół godziny – jest liczona od stawki podstawowej po zniżce. W nocy, między 22.00 a 6.00 w dniu roboczym, stawki z załącznika do rozporządzenia podwyższa się o 15 procent, a w sobotę i w dniu ustawowo wolnym od pracy o 20 procent. Tych podwyżek nie stosowano w przykładach podanych przez resort.
Fot. Piotr Przybyszewski / Wikimedia Commons, CC BY 3.0
