Utylizacja padłych zwierząt: obowiązki rolnika, zgłoszenie i badanie BSE

Padłe zwierzę gospodarskie jest w świetle prawa UE produktem ubocznym pochodzenia zwierzęcego. Według rozporządzenia (WE) nr 1069/2009 trzeba je przekazać do zatwierdzonego zakładu przetwórczego albo spalarni, które odbierają zwłoki z gospodarstwa. Zakopywanie i palenie zwłok w gospodarstwie jest niedozwolone, poza wyjątkami, które przepisy przewidują m.in. dla obszarów odległych. Padnięcie bydła, owiec, kóz i świń zgłasza się w IRZplus w ciągu 7 dni.

Co trzeba zrobić, gdy zwierzę padnie?

Dlaczego nie wolno zakopać padłego zwierzęcia?

Rozporządzenie 1069/2009 dzieli produkty uboczne na trzy kategorie ryzyka. Zwłoki przeżuwaczy z materiałem szczególnego ryzyka oraz zwierząt podejrzanych o zakażenie TSE należą do kategorii 1. Większość pozostałych padłych zwierząt gospodarskich trafia do kategorii 2. Obu kategorii nie wolno zostawić w środowisku, bo mogą przenosić choroby na inne zwierzęta i ludzi oraz zanieczyszczać glebę i wodę. Dlatego przetwarza się je lub spala w zakładach nadzorowanych przez Inspekcję Weterynaryjną.

Jak zgłosić padnięcie w IRZplus?

Ustawa o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt daje posiadaczowi 7 dni od zdarzenia na zgłoszenie padnięcia. Służy do tego formularz zgłoszenia padnięcia, zabicia lub uboju. Unieszkodliwienie zwłok zgłasza już zakład, który je odebrał. Zakład niszczy też kolczyki pod nadzorem urzędowego lekarza weterynarii. Krok po kroku opisujemy to w poradniku IRZplus: padnięcie i ubój.

Kiedy padłe bydło bada się na BSE?

Program zwalczania gąbczastej encefalopatii bydła na lata 2025–2027 (Dz.U. 2025 poz. 261) obejmuje m.in. bydło padłe w wieku powyżej 48 miesięcy. Próbkę pobiera się w ramach urzędowego nadzoru prowadzonego przez Inspekcję Weterynaryjną.

Co zrobić, gdy padnięcie wygląda na chorobę zakaźną?

Nagłe padnięcia kilku zwierząt, objawy nerwowe albo wysoka gorączka w stadzie mogą oznaczać chorobę zakaźną. Wtedy trzeba od razu powiadomić powiatowego lekarza weterynarii, zanim zwłoki zostaną odebrane. Jak to zrobić i jakie kary grożą za zwłokę, wyjaśniamy w tekście zgłoszenie podejrzenia choroby zakaźnej. Więcej o chorobach znajdziesz w dziale choroby zwierząt, a o padnięciach cieląt w tekście biegunka cieląt.

Jak przechować zwłoki do odbioru?

Do czasu odbioru zwłoki trzeba trzymać tak, żeby nie miały do nich dostępu inne zwierzęta, w tym psy, koty i dzikie zwierzęta. Najlepiej z dala od budynków inwentarskich i drogi paszowej. Po odbiorze warto zdezynfekować miejsce, w którym leżało zwierzę.

FAQ

Czy mogę zakopać padłe cielę na swoim polu? Nie. Zwłoki trzeba przekazać do zatwierdzonego zakładu lub spalarni.

Ile mam czasu na zgłoszenie padnięcia w IRZplus? 7 dni od dnia padnięcia.

Kto zgłasza unieszkodliwienie zwłok? Zakład przetwórczy albo spalarnia, która je odebrała.

Które padłe bydło bada się na BSE? Bydło w wieku powyżej 48 miesięcy.

Fot. freestocks.org from Olsztyn, Poland / Wikimedia Commons, CC0