Wywóz i przywóz bydła w UE: paszport, świadectwo zdrowia w TRACES i zgłoszenia w IRZplus

Przemieszczenie bydła między państwami Unii Europejskiej wymaga trzech rzeczy: paszportu bydła, świadectwa zdrowia wystawionego w unijnym systemie TRACES i zgłoszeń w systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (IRZplus). Każdy z tych dokumentów wydaje inny urząd i każdy ma własny termin. Poniżej porządkujemy je w kolejności, w jakiej rolnik się z nimi spotyka.

Czy paszport bydła jest jeszcze potrzebny?

Tak, ale tylko przy wysyłce do innego państwa członkowskiego. Od 6 stycznia 2023 r. paszportów nie używa się w obrocie krajowym – zwierzę sprzedawane w Polsce przemieszcza się bez nich. Gdy bydło ma wyjechać za granicę, paszport wydaje Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Wzór dokumentu określa rozporządzenie opublikowane w Dz.U. z 2023 r. poz. 4. Szczegóły i przykładowe sytuacje opisujemy w tekście paszport bydła – kiedy jest potrzebny.

Ile dni wcześniej trzeba zgłosić wywóz?

Zgodnie z art. 29 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 591) posiadacz informuje kierownika biura powiatowego ARiMR o zamiarze przemieszczenia bydła do innego państwa członkowskiego co najmniej 5 dni przed planowanym wywozem. Informację składa się wyłącznie elektronicznie, przez IRZplus – formularz „Zgłoszenie zamiaru wywozu”. ARiMR wydaje paszport bezpłatnie w ciągu 3 dni. Dokument można odebrać osobiście, otrzymać listem poleconym albo – za zgodą posiadacza – w systemie teleinformatycznym Agencji.

Kto wystawia świadectwo zdrowia?

Rozporządzenie (UE) 2016/429 (prawo o zdrowiu zwierząt) wymaga, by bydło przemieszczane między państwami członkowskimi miało świadectwo zdrowia zwierząt wystawione przez właściwy organ państwa wysyłki. Świadectwo sporządza się w systemie TRACES, w Polsce robi to urzędowy lekarz weterynarii z powiatowego inspektoratu. Rozporządzenie delegowane (UE) 2020/688 określa warunki, które zwierzę musi spełnić, m.in. przebywanie w gospodarstwie pochodzenia co najmniej 30 dni przed wysyłką oraz badania w kierunku wybranych chorób, z których część stad jest zwolniona dzięki statusowi „wolnego od choroby”. Wysokość opłat za wystawienie świadectwa i szczegółowy tryb zamawiania badania w danym powiecie: brak potwierdzenia w źródłach urzędowych, z których korzystaliśmy – warto zapytać w swoim inspektoracie.

Co przy przywozie zwierząt z innego kraju UE?

Bydło przyjeżdża ze świadectwem zdrowia z TRACES wystawionym w państwie wysyłki. Posiadacz zgłasza je w IRZplus formularzem „Zgłoszenie wwozu”. Dla świń i drobiu przewidziano osobne formularze: „Zgłoszenie przywozu świń” i „Zgłoszenie przywozu drobiu”. Ogólny termin zgłoszeń w systemie IRZ wynosi 7 dni. Od 1 stycznia 2026 r. zgłoszenia składa się elektronicznie. O tym, jak czytać status zdrowotny kupowanych zwierząt na przykładzie cieląt, piszemy w tekście cielęta z Litwy – status zdrowotny i TRACES, a o pierwszych tygodniach po zakupie młodych zwierząt w poradniku o odsadzaniu cieląt.

Co grozi za spóźnione zgłoszenie?

Zgłoszenia po terminie są naruszeniem przepisów o identyfikacji i rejestracji zwierząt i mogą wpłynąć na kontrole oraz płatności. Zestawienie terminów zebraliśmy w tekście IRZplus – terminy i kary. Zasady samego przewozu, w tym przygotowania zwierząt do drogi, opisuje przewodnik po transporcie zwierząt.

FAQ

Czy przy sprzedaży bydła w Polsce potrzebny jest paszport?

Nie. Od 6 stycznia 2023 r. paszport jest potrzebny tylko przy wysyłce do innego państwa członkowskiego.

Czy paszport jest płatny?

Nie. ARiMR wydaje go bezpłatnie w ciągu 3 dni.

Czy zamiar wywozu można zgłosić papierowo?

Nie. Informację o zamiarze wywozu bydła składa się wyłącznie elektronicznie w IRZplus.

Redakcja Stodo

Fot. Mateusz Giełczyński / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0